Cách phòng ngừa viêm não mô cầu hiệu quả cho trẻ em cần biết

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 05/11
7 lượt xem
Cách phòng ngừa viêm não mô cầu: Những điều ba mẹ cần biết
  • Bệnh lây qua giọt bắn đường hô hấp và có thể trở nặng chỉ trong vài giờ, nên phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh.
  • Tiêm vắc xin theo tư vấn của bác sĩ là biện pháp phòng ngừa chủ động; không có loại nào bảo vệ được tất cả các nhóm vi khuẩn.
  • Rửa tay, che miệng khi ho, không dùng chung đồ cá nhân và giữ nhà thông thoáng giúp giảm nguy cơ lây trong gia đình.
  • Khi tiếp xúc gần với người mắc bệnh, ba mẹ hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá, không tự mua kháng sinh.

Chủ động từ hôm nay giúp ba mẹ bảo vệ cả con nhỏ lẫn người lớn trong nhà.

Cách phòng ngừa viêm não mô cầu là điều nhiều ba mẹ quan tâm khi biết bệnh có thể diễn tiến rất nhanh và để lại di chứng nặng. Bài viết dưới đây giúp ba mẹ nắm các biện pháp phòng bệnh cho cả gia đình, từ tiêm vắc xin, giữ vệ sinh hằng ngày đến cách xử trí khi có người tiếp xúc với ca bệnh.

Xem thêm

1 Cách phòng ngừa viêm não mô cầu gồm những gì?

Ba mẹ có thể phòng bệnh bằng ba hướng chính: tiêm vắc xin theo tư vấn của bác sĩ, giữ vệ sinh để hạn chế lây giọt bắn và biết xử trí đúng khi có người tiếp xúc gần với ca bệnh. Các biện pháp này bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.

Vì sao cần phòng bệnh từ sớm?

Viêm não mô cầu có thể trở nặng trong vài giờ. Ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh, khoảng 10 đến 15 trong 100 người mắc bệnh vẫn tử vong, và khoảng 1 trong 5 người sống sót có di chứng lâu dài như giảm thính lực hay tổn thương não. Vì vậy, ba mẹ nên chủ động phòng bệnh thay vì chờ đến khi có dấu hiệu.

Bệnh lây như thế nào?

Vi khuẩn lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp và vùng họng khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, như sống chung nhà, hôn hoặc dùng chung ly, muỗng. Khoảng 1 trong 10 người mang vi khuẩn ở mũi họng mà không có triệu chứng, nên người trông khỏe mạnh vẫn có thể truyền vi khuẩn. Hiểu điều này giúp ba mẹ chọn đúng biện pháp phòng ngừa.

Nắm rõ đường lây là bước đầu của cách phòng ngừa viêm não mô cầu cho cả nhà.
Nắm rõ đường lây là bước đầu của cách phòng ngừa viêm não mô cầu cho cả nhà.

2 Tiêm vắc xin phòng viêm não mô cầu

Vắc xin giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại vi khuẩn não mô cầu. Vì vi khuẩn có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau nên mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một số nhóm nhất định. Bảng dưới đây giúp ba mẹ dễ hình dung.

Loại vắc xinNhóm vi khuẩn được phòngLưu ý khi tiêm
Vắc xin phòng 4 nhómNhóm A, C, Y, W-135Độ tuổi bắt đầu và giới hạn tuổi tiêm tùy từng loại, bác sĩ sẽ tư vấn.
Vắc xin phòng nhóm BNhóm BThường tiêm 2 đến 3 mũi cơ bản kèm mũi nhắc, tùy tuổi bắt đầu tiêm.
Vắc xin phòng nhóm B và CNhóm B và CMột số loại có thể tiêm từ khoảng 6 tháng tuổi, hạn chế tuổi tiêm ở người lớn tùy loại.

Các loại vắc xin này hiện chưa nằm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia nên ba mẹ thường tiêm dịch vụ tại cơ sở tiêm chủng. Không loại nào bảo vệ được tất cả các nhóm vi khuẩn, nên ba mẹ hãy trao đổi với bác sĩ để chọn loại phù hợp với độ tuổi và nhu cầu của từng người trong nhà.

Mỗi loại vắc xin phòng các nhóm huyết thanh khác nhau, bác sĩ sẽ tư vấn loại phù hợp.
Mỗi loại vắc xin phòng các nhóm huyết thanh khác nhau, bác sĩ sẽ tư vấn loại phù hợp.

Ai nên được bác sĩ tư vấn tiêm vắc xin?

Một số nhóm có nguy cơ cao hơn nên ưu tiên hỏi ý kiến bác sĩ về việc tiêm phòng:

  • Trẻ nhỏ: Hệ miễn dịch còn non nên dễ mắc bệnh và dễ diễn tiến nặng hơn.
  • Thanh thiếu niên, sinh viên sống ký túc xá, người ở doanh trại: Môi trường đông người, tiếp xúc gần khiến vi khuẩn dễ lây.
  • Người không có lách, nhiễm HIV hoặc thiếu hụt bổ thể: Cơ thể khó chống lại vi khuẩn nên bệnh dễ nặng.
  • Người sắp đến vùng có dịch lưu hành và nhân viên phòng xét nghiệm vi sinh: Nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn cao hơn bình thường.

Lịch tiêm và theo dõi sau tiêm

Lịch tiêm phụ thuộc vào loại vắc xin và độ tuổi bắt đầu tiêm, có loại cần 1 mũi, có loại cần nhiều mũi kèm mũi nhắc. Ba mẹ nên mang theo sổ tiêm chủng khi đi tiêm, thông báo cho nhân viên y tế về tiền sử dị ứng, bệnh nền và theo dõi sức khỏe sau tiêm như nhân viên y tế dặn.

3 Biện pháp phòng ngừa hằng ngày trong gia đình

Vắc xin không thay thế được thói quen sinh hoạt sạch sẽ. Những việc làm nhỏ dưới đây góp phần giảm nguy cơ lây vi khuẩn qua giọt bắn và nước bọt, đồng thời cũng hạn chế nhiều bệnh hô hấp khác.

  • Rửa tay đúng cách: Rửa bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi từ ngoài về nhà.
  • Che miệng khi ho, hắt hơi: Dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay để giọt bắn không phát tán ra xung quanh.
  • Không dùng chung đồ cá nhân: Ly, muỗng, chai nước, bàn chải đánh răng, khăn mặt dính nước bọt.
  • Đeo khẩu trang nơi đông người: Nhất là khi đến bệnh viện hoặc khi bản thân đang ho, sốt.
  • Giữ nhà cửa thông thoáng: Mở cửa sổ mỗi ngày, hạn chế ở lâu trong phòng kín, đông người.
  • Vệ sinh đồ dùng của bé: Thường xuyên lau rửa đồ chơi, thìa, cốc của bé vì trẻ hay cho đồ vật vào miệng.

Trẻ nhỏ cần người lớn nhắc nhở và làm mẫu mỗi ngày để hình thành thói quen rửa tay. Ba mẹ cũng nên hạn chế để người đang ho, sốt bế ẵm hoặc hôn bé.

Rửa tay và giữ không gian sống sạch sẽ giúp giảm nguy cơ lây mầm bệnh.
Rửa tay và giữ không gian sống sạch sẽ giúp giảm nguy cơ lây mầm bệnh.

Tăng cường sức khỏe cho cả nhà

Ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, nhưng không thay thế được vắc xin. Với trẻ nhỏ, ba mẹ cần nhớ: Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ.

4 Cần làm gì khi tiếp xúc gần với người mắc bệnh?

Người sống chung nhà, ở chung phòng hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của ca bệnh là nhóm cần được chú ý. Ba mẹ nên làm theo các bước sau:

  • Đến cơ sở y tế sớm: Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tiếp xúc và quyết định có cần kháng sinh dự phòng hay không.
  • Không tự mua kháng sinh: Việc dùng thuốc phải đúng loại, đúng liều theo chỉ định.
  • Theo dõi sức khỏe những ngày sau đó: Nếu xuất hiện sốt, đau đầu, cứng gáy hoặc nổi ban, hãy đi cấp cứu ngay.

Kháng sinh dự phòng giúp loại bỏ vi khuẩn khỏi mũi họng và giảm nguy cơ lây tiếp, nhưng không thay thế việc theo dõi dấu hiệu bệnh.

5 Khi nào cần đưa người nhà đi cấp cứu ngay?

Dù đã phòng bệnh, ba mẹ vẫn nên biết các dấu hiệu cảnh báo để xử trí kịp thời. Hãy đến bệnh viện có khoa cấp cứu gần nhất nếu thấy:

  • Sốt cao đột ngột: Kèm đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng hoặc sợ ánh sáng.
  • Ban tím hoặc đỏ tím trên da: Vết ban không mất đi khi ấn bằng đáy cốc thủy tinh.
  • Thay đổi ý thức: Lơ mơ, li bì, khó đánh thức hoặc co giật.
  • Dấu hiệu ở trẻ nhỏ: Bỏ bú, quấy khóc không dỗ được, thóp phồng.
  • Dấu hiệu sốc: Tay chân lạnh ngắt, da nổi vân tím, thở nhanh.

Ba mẹ đừng tự điều trị tại nhà, cạo gió hay chích lể vì có thể làm chậm thời điểm điều trị.

Nhận biết sớm ban xuất huyết và các dấu hiệu nặng để đi cấp cứu kịp thời.
Nhận biết sớm ban xuất huyết và các dấu hiệu nặng để đi cấp cứu kịp thời.

Lưu ý cho ba mẹ: Dấu hiệu đầu tiên của bệnh giống cảm cúm nên dễ bị bỏ sót. Khi bé hoặc người thân sốt cao kèm biểu hiện bất thường, ba mẹ hãy ưu tiên đến cơ sở y tế.

6 Câu hỏi thường gặp về cách phòng ngừa viêm não mô cầu

Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ thường hỏi khi tìm hiểu cách phòng bệnh.

Viêm não mô cầu có lây từ người sang người không?

Có. Bệnh lây qua dịch tiết đường hô hấp và vùng họng khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người bệnh hay người lành mang vi khuẩn.

Trẻ đã tiêm vắc xin có thể mắc bệnh nữa không?

Vắc xin chỉ phòng các nhóm vi khuẩn có trong thành phần vắc xin nên vẫn có khả năng mắc do nhóm khác. Vì vậy, ba mẹ vẫn cần giữ vệ sinh và theo dõi dấu hiệu bất thường.

Có cần tiêm cả vắc xin nhóm B và vắc xin 4 nhóm A, C, Y, W-135 không?

Hai loại phòng các nhóm vi khuẩn khác nhau. Việc tiêm một hay cả hai loại phụ thuộc vào độ tuổi, nguy cơ của từng người và tư vấn của bác sĩ.

Người lớn trong nhà có cần tiêm để bảo vệ con nhỏ không?

Người lớn cũng có thể mang vi khuẩn ở mũi họng mà không biết. Người lớn thuộc nhóm nguy cơ cao nên hỏi bác sĩ về việc tiêm phòng, đồng thời giữ vệ sinh khi chăm sóc bé.

Viêm não mô cầu có chữa khỏi được không?

Bệnh có thể điều trị bằng kháng sinh tại bệnh viện, và điều trị càng sớm thì khả năng hồi phục càng tốt. Tuy vậy, vẫn có người tử vong hoặc có di chứng nên phòng bệnh vẫn rất quan trọng.

Xem thêm:
  • Bảng giá tiêm chủng cho trẻ mới nhất tại các bệnh viện uy tín
  • Top 10 địa chỉ tiêm chủng cho trẻ sơ sinh hiện nay
  • Có nên tiêm phế cầu cho trẻ? Lịch tiêm phế cầu cho trẻ cụ thể

Cách phòng ngừa viêm não mô cầu không chỉ là một mũi tiêm mà là sự kết hợp giữa vắc xin theo tư vấn của bác sĩ, thói quen vệ sinh hằng ngày và hiểu biết để xử trí kịp thời. Ba mẹ hãy kiểm tra sổ tiêm chủng của cả nhà và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần. Ba mẹ có thể xem thêm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe cho bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Lần 01Mới nhất 05/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Cập nhật nội dung bài viết
Ngày xuất bản 04/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi