Dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hóa ba mẹ cần biết

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ là tình trạng khá thường gặp, nhất là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vì hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch của bé còn đang hoàn thiện. Khi bị rối loạn tiêu hóa, bé có thể nôn trớ, tiêu chảy, táo bón, đầy bụng, đau bụng hoặc biếng ăn. Ba mẹ cần nhận biết sớm dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hóa để chăm sóc đúng cách và đưa bé đi khám khi có biểu hiện bất thường.

1Rối loạn tiêu hóa ở trẻ là gì?

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ là tình trạng hoạt động tiêu hóa của bé bị thay đổi, khiến quá trình ăn uống, hấp thu và đào thải không diễn ra bình thường. Tình trạng này có thể biểu hiện qua việc bé nôn trớ, đi ngoài phân lỏng, táo bón, đầy hơi, đau bụng hoặc ăn uống kém hơn mọi ngày.

Ở trẻ nhỏ, rối loạn tiêu hóa có thể xảy ra do thay đổi chế độ ăn, ăn dặm chưa phù hợp, nhiễm khuẩn đường ruột, dị ứng thức ăn, dùng kháng sinh hoặc vệ sinh ăn uống chưa đảm bảo. Một số trường hợp nhẹ có thể chăm sóc tại nhà, nhưng nếu bé có dấu hiệu mất nước, phân có máu, sốt cao hoặc lừ đừ thì cần đi khám sớm.

2Dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hóa thường gặp

Dấu hiệu rối loạn tiêu hóa ở trẻ có thể khác nhau tùy độ tuổi và nguyên nhân. Ba mẹ nên quan sát cả biểu hiện tiêu hóa lẫn tình trạng toàn thân của bé.

2.1. Nôn trớ, buồn nôn

Nôn trớ là một trong những dấu hiệu rối loạn tiêu hóa thường gặp, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bé có thể trớ sữa sau bú, nôn sau ăn hoặc nôn nhiều lần trong ngày.

Nếu bé chỉ trớ ít, vẫn bú tốt, tăng cân ổn định và không quấy khóc nhiều, ba mẹ có thể theo dõi thêm. Tuy nhiên, nếu trẻ nôn liên tục, nôn dịch xanh vàng, nôn kèm sốt, co giật, lừ đừ hoặc bỏ bú thì cần đưa bé đi khám ngay.

2.2. Tiêu chảy

Trẻ bị tiêu chảy thường đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày, có thể kèm đau bụng, sốt, mệt mỏi, nôn trớ hoặc biếng ăn. Một số trường hợp phân có nhầy, bọt, mùi tanh hôi hoặc lẫn máu.

Tiêu chảy khiến trẻ dễ mất nước và rối loạn điện giải, nhất là trẻ nhỏ. Ba mẹ cần theo dõi số lần đi ngoài, lượng nước tiểu, môi miệng, mắt và mức độ tỉnh táo của bé.

Dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hoá dễ thấy

2.3. Táo bón

Táo bón là tình trạng trẻ đi ngoài ít hơn bình thường, phân khô cứng, to, vón cục hoặc bé phải rặn nhiều khi đi tiêu. Bé có thể đau bụng, đầy bụng, quấy khóc, sợ đi vệ sinh hoặc có vệt máu đỏ tươi do nứt hậu môn.

Táo bón kéo dài có thể làm bé biếng ăn, khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Nếu đổi chế độ ăn, uống đủ nước và vận động phù hợp nhưng không cải thiện, ba mẹ nên cho bé đi khám.

2.4. Đầy bụng, chướng hơi

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa có thể bị đầy bụng, bụng căng, xì hơi nhiều hoặc khó chịu sau khi ăn. Với trẻ nhỏ, bé có thể co chân lên bụng, vặn mình, quấy khóc hoặc ngủ không sâu giấc.

Đầy bụng nhẹ có thể cải thiện khi bé được vỗ ợ hơi, ăn uống đúng cách hoặc chia nhỏ bữa ăn. Nếu bụng chướng căng, sờ cứng, bé đau nhiều hoặc nôn ói, cần đưa bé đi khám sớm.

2.5. Đau bụng, quấy khóc

Trẻ lớn có thể nói rõ bị đau bụng, đau quặn từng cơn hoặc đau âm ỉ. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói, ba mẹ có thể nhận thấy bé khóc nhiều, mặt đỏ hoặc tái, co chân lên bụng, nắm chặt tay, bỏ bú hoặc khó dỗ.

Đau bụng có thể do đầy hơi, táo bón, tiêu chảy, nhiễm trùng tiêu hóa hoặc nguyên nhân khác. Nếu đau bụng tăng dần, đau dữ dội, kèm sốt, nôn nhiều hoặc bụng chướng, ba mẹ không nên chần chừ đưa bé đi khám.

2.6. Biếng ăn, bú kém

Khi hệ tiêu hóa khó chịu, trẻ thường ăn ít hơn, bú kém, dễ nhả ti, từ chối món ăn hoặc quấy khóc trong bữa. Một số bé còn chậm tăng cân nếu tình trạng kéo dài.

Ba mẹ không nên ép bé ăn quá mức vì có thể làm bé sợ bữa ăn hơn. Thay vào đó, nên chia nhỏ bữa, chọn món mềm, dễ tiêu và theo dõi các triệu chứng đi kèm.

2.7. Phân bất thường

Phân của trẻ có thể thay đổi khi bị rối loạn tiêu hóa. Ba mẹ nên chú ý nếu phân quá lỏng, quá cứng, có nhiều nhầy, có máu, màu đen bất thường, mùi hôi lạ hoặc bé đi ngoài nhiều lần hơn hẳn mọi ngày.

Phân có máu hoặc nhầy máu là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm, nhất là khi đi kèm sốt, đau bụng, tiêu chảy nhiều lần hoặc bé mệt.

3Nguyên nhân khiến trẻ bị rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Hệ tiêu hóa và miễn dịch của trẻ còn non yếu, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
• Thay đổi sữa, đổi thực đơn hoặc ăn dặm không phù hợp với độ tuổi.
• Ăn quá nhiều đồ ngọt, đồ béo, thực phẩm khó tiêu hoặc ăn quá no.
• Thực phẩm, nguồn nước hoặc dụng cụ ăn uống không đảm bảo vệ sinh.
• Nhiễm virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng đường ruột.
• Dị ứng đạm sữa bò, bất dung nạp lactose hoặc nhạy cảm với một số thực phẩm.
• Dùng kháng sinh hoặc một số loại thuốc làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
• Trẻ căng thẳng, thay đổi môi trường sống hoặc nhịn đi vệ sinh trong thời gian dài.

4Trẻ bị rối loạn tiêu hóa có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp rối loạn tiêu hóa nhẹ có thể cải thiện khi ba mẹ chăm sóc đúng cách, đảm bảo bé uống đủ nước, ăn thức ăn dễ tiêu và nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, ba mẹ không nên chủ quan vì trẻ nhỏ có thể mất nước nhanh khi tiêu chảy hoặc nôn nhiều.

Nếu rối loạn tiêu hóa kéo dài, bé có thể biếng ăn, hấp thu kém, chậm tăng cân, suy dinh dưỡng hoặc giảm sức đề kháng. Một số trường hợp như nhiễm khuẩn tiêu hóa, lồng ruột, dị ứng nặng hoặc mất nước nặng cần được điều trị y tế kịp thời.

Lưu ý khi ba mẹ chăm sóc trẻ bị rối loạn tiêu hoá

Bên cạnh việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và bổ sung dung dịch bù nước, lựa chọn đúng dòng sữa công thức phù hợp chính là giải pháp nâng đỡ đệm ruột, giúp bé nhanh chóng phục hồi sau các đợt rối loạn tiêu hóa. Ba mẹ nên ưu tiên chọn các dòng "sữa mát" sở hữu công thức cải tiến chứa đạm mềm dễ hấp thu, bổ sung chất xơ hòa tan (FOS/GOS) cùng hệ lợi khuẩn Probiotics để nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và tăng cường miễn dịch tự nhiên cho bé.

Ba mẹ có thể tham khảo ngay dòng sữa Hà Lan Friso Pro còn chú trọng vào việc nâng niu hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện của trẻ nhỏ. Nhà sản xuất sử dụng nguồn sữa tươi cao cấp từ các trang trại bò thuần chủng đạt chuẩn thuộc hợp tác xã Hà Lan, áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng vô cùng gắt gao.

Ngay sau khi vắt, sữa tươi được chuyển về nhà máy xử lý trong thời gian ngắn khoảng 1,5 giờ và duy trì độ lạnh dưới 4°C nhằm giữ lại độ tươi ngon cùng các dưỡng chất gốc. Đồng thời, giải pháp TrackEasy giúp các bậc cha mẹ dễ dàng tra cứu chi tiết hành trình sản phẩm hộp sữa, từ khâu vắt sữa tại trại, quá trình chuyển chở cho đến khâu đóng gói và kiểm định.

Sự khác biệt của sữa êm bụng Friso Pro đến từ công thức độc đáo kết hợp HMO, Milk Lipid Complex (MLC), GOS cùng Probiotics. Hệ dưỡng chất này hỗ trợ nuôi dưỡng vi sinh vật có lợi trong ruột, tối ưu hóa việc hấp thụ dinh dưỡng và nâng cấp 3 tầng bảo vệ cho đường tiêu hóa. Qua đó, em bé tiêu hóa nhẹ nhàng, giảm hẳn nỗi lo bị táo bón, tiêu chảy hay chướng bụng, tạo đòn bẩy cho con khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu tiên.

• Thiết lập màng chắn an toàn, giúp hạn chế sự xâm nhập của các loài vi khuẩn có hại vào ruột.
• Tiếp sức nuôi dưỡng và giữ cân bằng hệ vi sinh, tạo ra môi trường kìm hãm vi sinh vật gây hại.
• Tăng cường tạo ra tế bào miễn dịch, bổ sung lượng kháng thể tự nhiên nhằm giúp bé giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng ruột.

Chọn sữa Friso Pro cho bé một hệ đường ruột khoẻ mạnh

MUA NGAY sữa Friso Pro cho bé tiêu hoá khoẻ!

5Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm nếu bé có một trong các dấu hiệu sau:

• Trẻ dưới 6 tháng tuổi có biểu hiện tiêu hóa bất thường.
• Bé tiêu chảy nhiều lần, nôn nhiều hoặc không uống được.
• Bé lừ đừ, khó đánh thức, quấy khóc bất thường hoặc mệt nhiều.
• Bé sốt cao kéo dài hoặc sốt kèm tiêu chảy, nôn ói.
• Phân có máu, nhầy máu hoặc phân đen bất thường.
• Bé đau bụng dữ dội, đau bụng tăng dần hoặc bụng chướng căng.
• Bé có dấu hiệu mất nước như môi khô, mắt trũng, tiểu ít, khóc ít nước mắt.
• Bé sụt cân, chậm tăng cân, bỏ bú hoặc biếng ăn kéo dài.
• Tình trạng tiêu hóa không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà.

6Ba mẹ nên làm gì khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa?

Khi trẻ có dấu hiệu rối loạn tiêu hóa, ba mẹ nên bình tĩnh theo dõi và chăm sóc đúng cách. Điều quan trọng là tránh tự ý dùng thuốc, nhất là kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc chống nôn khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Cho trẻ bú mẹ hoặc uống nước theo nhu cầu, đặc biệt khi bé tiêu chảy hoặc nôn.
• Nếu bé đi ngoài phân lỏng, có thể bù nước điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Cho bé ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm tùy độ tuổi.
• Chia nhỏ bữa ăn, không ép trẻ ăn quá nhiều trong một lần.
• Tránh thức ăn nhiều dầu mỡ, quá ngọt, nước ngọt có gas hoặc món lạ trong thời gian bé đang khó chịu.
• Theo dõi số lần đi ngoài, số lần nôn, nhiệt độ, lượng nước tiểu và mức độ tỉnh táo của bé.
• Ghi lại biểu hiện hoặc chụp hình phân nếu cần để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi đi khám.

7Cách phòng ngừa rối loạn tiêu hóa ở trẻ

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có điều kiện.
• Tập ăn dặm đúng thời điểm, đúng độ thô và phù hợp với khả năng tiêu hóa của bé.
• Đảm bảo thực phẩm được nấu chín, bảo quản đúng cách và dùng trong thời gian an toàn.
• Rửa tay cho trẻ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Vệ sinh bình sữa, dụng cụ ăn uống và đồ chơi của bé thường xuyên.
• Duy trì chế độ ăn cân đối, đủ chất xơ, đủ nước tùy theo độ tuổi.
• Không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc tiêu hóa cho trẻ.
• Cho trẻ tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, bao gồm vaccine phòng Rotavirus nếu phù hợp độ tuổi.

7Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hóa

7.1 Trẻ bị rối loạn tiêu hóa bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục tùy nguyên nhân và mức độ bệnh. Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Nếu bé tiêu chảy, nôn ói, sốt hoặc đau bụng kéo dài, ba mẹ nên đưa bé đi khám.

7.2 Trẻ rối loạn tiêu hóa có nên uống men tiêu hóa không?

Ba mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng men tiêu hóa, men vi sinh hoặc thuốc hỗ trợ tiêu hóa nếu chưa biết nguyên nhân. Tốt nhất nên hỏi bác sĩ, đặc biệt với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ hoặc bé có bệnh nền.

7.3 Trẻ rối loạn tiêu hóa có cần kiêng ăn không?

Không nên để trẻ nhịn ăn kéo dài. Ba mẹ nên cho bé ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa và tránh món nhiều dầu mỡ, quá ngọt hoặc thực phẩm lạ trong thời gian bé đang khó chịu.

7.4 Trẻ bị tiêu chảy có nên ngừng bú mẹ không?

Không nên. Nếu bé còn bú mẹ, mẹ nên tiếp tục cho bé bú theo nhu cầu vì sữa mẹ giúp cung cấp nước, dinh dưỡng và hỗ trợ sức đề kháng cho bé.

Rối loạn tiêu hóa tuy thường gặp nhưng có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất của trẻ nếu không được chăm sóc và can thiệp kịp thời. Việc xây dựng cho bé một chế độ ăn uống khoa học, giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm kết hợp với sự chủ động theo dõi sức khỏe hàng ngày chính là chiếc chìa khóa vàng bảo vệ đường ruột của con. 

Trên đây là bài viết về dấu hiệu trẻ bị rối loạn tiêu hóa, hi vọng bài viết sẽ giúp mẹ biết cách chăm sóc bé đúng cách, giúp hệ tiêu hóa của bé nhanh chóng ổn định, giúp con ăn ngon, ngủ ngoan và lớn khôn khỏe mạnh mỗi ngày.