Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ và cách nhận biết, xử trí kịp thời

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 04/11
4 lượt xem
Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ em: Những điều ba mẹ cần biết
  • Viêm não mô cầu có thể khởi phát như cảm cúm rồi nặng lên trong vài giờ, nên ba mẹ cần theo dõi sát khi con sốt.
  • Trẻ sơ sinh thường chỉ có dấu hiệu mờ nhạt như bỏ bú, quấy khóc, li bì hoặc thóp phồng, còn trẻ lớn hay gặp sốt, đau đầu, cứng cổ, sợ ánh sáng.
  • Nốt ban đỏ thẫm hoặc tím không mờ khi ấn là dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay, nhưng không phải bé nào cũng có ban hoặc ban xuất hiện ngay từ đầu.
  • Tiêm vắc xin theo chỉ định của bác sĩ là cách phòng bệnh được khuyến cáo.

Bài viết chỉ có tính tham khảo và không thay thế việc thăm khám của bác sĩ.

Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ em thường khó nhận ra ở giai đoạn đầu vì giống cảm cúm, trong khi bệnh có thể nặng lên rất nhanh. Bài viết tổng hợp triệu chứng theo từng độ tuổi, cách phân biệt với sốt thông thường, dấu hiệu cần cấp cứu và cách phòng bệnh để ba mẹ có thể theo dõi con tốt hơn.

Xem thêm

1 Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ em là gì?

Dấu hiệu thường gặp là sốt đột ngột kèm đau đầu, nôn, cứng cổ, sợ ánh sáng, li bì hoặc nốt ban đỏ thẫm, tím không mờ khi ấn. Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu có thể chỉ là bú kém, quấy khóc, ngủ li bì hoặc thóp phồng.

Viêm não mô cầu (còn gọi là viêm màng não do não mô cầu) là bệnh nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể ảnh hưởng đến màng não và nhiễm trùng máu. Vi khuẩn lây qua dịch tiết đường hô hấp như nước bọt, thường khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài. Thời gian ủ bệnh trung bình khoảng 4 ngày, có thể từ 2 đến 10 ngày.

Điều khiến bệnh đáng lo là triệu chứng ban đầu có thể giống cúm, sau đó nặng lên rất nhanh, có thể nguy hiểm đến tính mạng chỉ trong vài giờ. Ai cũng có thể mắc bệnh, nguy cơ thay đổi theo độ tuổi và bệnh lý nền. Vì vậy ba mẹ nên nắm dấu hiệu theo từng nhóm tuổi dưới đây.

2 Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dấu hiệu thường mờ nhạt, dễ nhầm với các bệnh vặt. Bé chưa biết nói nên ba mẹ cần để ý những thay đổi nhỏ so với thường ngày.

Dấu hiệu chung ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

  • Bú kém, bỏ bú: Bé không chịu bú hoặc bú ít hẳn đi.
  • Quấy khóc, khó dỗ: Bé quấy khóc dai dẳng, có thể khóc thét hoặc khóc yếu bất thường dù đã được thay tã, cho bú.
  • Li bì hoặc lờ đờ: Bé ngủ nhiều bất thường, khó đánh thức, kém phản ứng.
  • Thóp phồng: Vùng mềm trên đỉnh đầu căng phồng lên.
  • Nôn, sốt hoặc thân nhiệt thấp bất thường: Bé có thể sốt cao, nhưng cũng có bé người lạnh đi; tay chân lạnh cũng là dấu hiệu cần chú ý.
Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ sơ sinh thường mờ nhạt như quấy khóc, bỏ bú hoặc thóp phồng.
Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ sơ sinh thường mờ nhạt như quấy khóc, bỏ bú hoặc thóp phồng.

Không phải bé nào cũng sốt cao ở giai đoạn đầu. Đôi khi việc bé lờ đờ, bỏ bú hoặc người lạnh đi mới là tín hiệu đáng lo.

Nốt ban và các dấu hiệu khác

Ngoài các dấu hiệu chung, ba mẹ nên biết thêm những biểu hiện sau:

  • Nốt ban đỏ thẫm hoặc tím: Có thể lúc đầu là các chấm nhỏ rồi lan thành mảng, thường xuất hiện ở giai đoạn muộn hơn. Ba mẹ có thể ấn nhẹ một chiếc cốc thủy tinh trong lên nốt ban; nếu vẫn nhìn thấy nốt ban qua thành cốc, không mờ đi, bé cần được đưa đi cấp cứu ngay. Với bé da sẫm màu, ban khó thấy hơn nên ba mẹ hãy kiểm tra thêm ở lòng bàn tay, lòng bàn chân.
  • Sợ ánh sáng: Bé nhăn mặt, quay đi hoặc nhắm mắt khi có ánh sáng chiếu vào.
  • Thay đổi nhận thức: Bé lờ đờ, ngủ thiếp đi, ít phản ứng với tác động bên ngoài.
Nốt ban không mờ khi ấn là dấu hiệu ba mẹ cần đưa bé đi cấp cứu ngay.
Nốt ban không mờ khi ấn là dấu hiệu ba mẹ cần đưa bé đi cấp cứu ngay.

Một số bé không có nốt ban, hoặc ban xuất hiện muộn khi bệnh đã nặng. Vì vậy, ba mẹ không nên chờ có ban mới đưa con đi khám.

3 Dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ lớn và thanh thiếu niên

Ở trẻ lớn, dấu hiệu thường rõ hơn nhưng vẫn dễ nhầm với cúm hoặc đau nửa đầu. Ba mẹ nên chú ý cả triệu chứng ban đầu lẫn dấu hiệu liên quan đến não và da.

Triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn

Lúc mới bắt đầu, trẻ thường mệt mỏi, sốt đột ngột và ớn lạnh. Các triệu chứng thường gặp gồm:

  • Sốt cao: Trẻ sốt cao, có thể kèm rét run.
  • Đau đầu dữ dội, đau nhức cơ: Trẻ mệt rã rời và chỉ muốn nằm yên.
  • Buồn nôn, nôn: Trẻ có thể nôn nhiều, kể cả khi chưa ăn gì.

Nếu trẻ không khá lên hoặc mệt hơn nhanh chóng sau vài giờ, ba mẹ nên đưa con đi khám ngay.

Biểu hiện liên quan đến não và da

Khi bệnh tiến triển, trẻ có thể có thêm các dấu hiệu sau:

  • Cứng cổ: Trẻ đau và khó cúi đầu để cằm chạm ngực.
  • Sợ ánh sáng: Trẻ khó chịu với ánh sáng và muốn ở nơi tối.
  • Lú lẫn, thay đổi ý thức: Trẻ lơ mơ, nói không rõ, dễ cáu hoặc li bì, hôn mê.
  • Co giật: Một số trẻ có thể co giật, cần cấp cứu ngay.
  • Nốt ban đỏ thẫm hoặc tím: Thường không mờ đi khi ấn vào và có thể lan nhanh.

Không phải trẻ nào cũng có đủ mọi dấu hiệu ngay từ đầu. Ban có thể đến muộn, nên ba mẹ đừng chủ quan nếu chưa thấy con phát ban mà vẫn có các dấu hiệu nặng khác.

4 Phân biệt viêm não mô cầu với sốt thông thường

Khi con sốt cao, ba mẹ dễ nhầm viêm não mô cầu với cúm hay sốt siêu vi. Bảng dưới đây giúp ba mẹ đối chiếu nhanh, nhưng chỉ bác sĩ mới chẩn đoán được chính xác:

Tiêu chíViêm não mô cầuSốt thông thường
Tốc độ diễn tiếnCó thể nặng lên rất nhanh, trong vài giờ.Thường diễn tiến chậm hơn, kéo dài vài ngày.
Nốt banĐỏ thẫm hoặc tím, ấn cốc thủy tinh không mờ.Nếu có ban, nhiều trường hợp mờ đi khi ấn, nhưng không dùng để loại trừ bệnh nặng.
Dấu hiệu thần kinhĐau đầu dữ dội, cứng cổ, sợ ánh sáng, lú lẫn, li bì.Ít gặp hơn các dấu hiệu này.
Toàn trạngCó thể tay chân lạnh, thở nhanh, lừ đừ nặng.Bé thường vẫn tỉnh táo hơn khi hết sốt.
Bảng so sánh gợi ý giúp ba mẹ phân biệt viêm não mô cầu với sốt thông thường.
Bảng so sánh gợi ý giúp ba mẹ phân biệt viêm não mô cầu với sốt thông thường.

Trong giai đoạn đầu, hai tình trạng này rất khó phân biệt. Nếu bé sốt kèm bất kỳ dấu hiệu nặng nào ở bảng trên, ba mẹ nên đưa con đi khám thay vì chờ theo dõi tại nhà.

5 Khi nào cần đưa bé đi cấp cứu?

Vì bệnh có thể diễn tiến nhanh nên ba mẹ không nên chờ đến khi triệu chứng quá rõ mới đi viện. Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi thấy các dấu hiệu sau:

  • Nốt ban: Nốt đỏ thẫm hoặc tím, không mờ khi ấn, đặc biệt khi lan nhanh.
  • Ý thức: Bé li bì, khó đánh thức, lú lẫn hoặc hôn mê.
  • Thần kinh: Cứng cổ, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, thóp phồng hoặc co giật.
  • Ăn uống: Bé nôn liên tục, bỏ bú hoặc không ăn uống được.
  • Hô hấp, tuần hoàn: Thở nhanh, khó thở, tay chân lạnh, môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
  • Hành vi: Bé khóc thét hoặc quấy khóc dai dẳng, không dỗ được, khác hẳn thường ngày.
Trẻ sốt cao kèm phát ban lan nhanh hoặc li bì cần được đưa đi cấp cứu ngay.
Trẻ sốt cao kèm phát ban lan nhanh hoặc li bì cần được đưa đi cấp cứu ngay.

Lưu ý cho ba mẹ: Chỉ cần thấy con thay đổi khác lạ so với ngày thường, đặc biệt khi sốt, ba mẹ nên đưa con đi khám ngay và không tự điều trị tại nhà. Ba mẹ cũng không nên chờ có đủ các dấu hiệu rồi mới đi viện.

6 Biến chứng của viêm não mô cầu

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây nhiễm trùng máu, sốc và tổn thương nhiều cơ quan. Ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh, một tỷ lệ bệnh nhân vẫn tử vong, và khoảng 1 trong 5 người sống sót có di chứng lâu dài.

Các di chứng có thể gặp gồm tổn thương não, điếc, các vấn đề thần kinh khác, suy giảm chức năng thận hoặc mất chi do hoại tử. Vì vậy, đưa bé đi khám sớm là điều rất quan trọng để tăng cơ hội điều trị tốt.

7 Cách phòng ngừa viêm não mô cầu cho trẻ

Ba mẹ có thể kết hợp tiêm vắc xin theo chỉ định của bác sĩ với một số thói quen vệ sinh hằng ngày để giảm nguy cơ cho con.

Phòng ngừa bằng vắc xin

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh được khuyến cáo, giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại vi khuẩn. Hiện có vắc xin phòng nhóm B và vắc xin phòng các nhóm A, C, W, Y. Mỗi loại bảo vệ trước các nhóm huyết thanh nhất định.

  • Độ tuổi và lịch tiêm: Phụ thuộc vào từng loại vắc xin, ba mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch phù hợp với tuổi của bé.
  • Phạm vi bảo vệ: Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhưng không bảo vệ trước mọi chủng nên ba mẹ vẫn cần theo dõi con khi có dấu hiệu bất thường, kể cả khi bé đã tiêm.
Ba mẹ nên hỏi bác sĩ về lịch tiêm vắc xin viêm não mô cầu phù hợp với độ tuổi của bé.
Ba mẹ nên hỏi bác sĩ về lịch tiêm vắc xin viêm não mô cầu phù hợp với độ tuổi của bé.

Các biện pháp khác để bảo vệ trẻ

  • Giữ vệ sinh: Tập cho bé rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi.
  • Đồ dùng riêng: Khăn mặt, ly, bàn chải của bé nên dùng riêng.
  • Hạn chế nơi đông người: Tránh đưa bé đến nơi đang có dịch hoặc đông đúc, kín gió; hạn chế để bé tiếp xúc gần với người đang sốt, ho.
  • Ăn ngủ đủ giấc: Dinh dưỡng đầy đủ và ngủ đúng giờ giúp bé khỏe mạnh hơn.

Ngoài ra, nếu bé tiếp xúc gần với người mắc bệnh, ba mẹ nên liên hệ cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn.

8 Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu viêm não mô cầu ở trẻ

Dưới đây là lời giải đáp cho một số thắc mắc phổ biến của ba mẹ.

Thời gian ủ bệnh viêm não mô cầu là bao lâu?

Thời gian ủ bệnh trung bình khoảng 4 ngày, có thể từ 2 đến 10 ngày. Trong giai đoạn này bé có thể chưa có biểu hiện rõ rệt.

Viêm não mô cầu có dễ lây không?

Vi khuẩn lây qua dịch tiết hô hấp như nước bọt, thường khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài như hôn, sống chung hay dùng chung đồ cá nhân. Bệnh ít lây hơn cúm thông thường, nhưng khi mắc có thể rất nặng.

Vắc xin viêm não mô cầu có bảo vệ hoàn toàn không?

Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bệnh nặng, nhưng không bảo vệ hoàn toàn trước mọi chủng. Ba mẹ nên hỏi bác sĩ về loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp với bé.

Cần làm gì nếu bé tiếp xúc với người mắc bệnh?

Ba mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để được tư vấn. Bác sĩ sẽ quyết định bé có cần dùng kháng sinh dự phòng hay không và hướng dẫn cách theo dõi các ngày sau đó.

Bé đang điều trị viêm não mô cầu cần ăn uống thế nào?

Bé thường được điều trị tại bệnh viện, và chế độ ăn uống, bù nước sẽ theo chỉ định của bác sĩ điều trị. Ba mẹ không nên tự thay đổi chế độ ăn của bé khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Xem thêm:

Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đưa con đi khám kịp thời là điều ba mẹ có thể chủ động làm để bảo vệ bé. Ba mẹ có thể tham khảo thêm các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Ngày xuất bản 04/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi