Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không và lưu ý ba mẹ cần biết

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 05/11
29 lượt xem
Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không? Những điều ba mẹ cần biết
  • Danh mục của Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) hiện chưa có vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu, nên trạm y tế thường không tiêm mũi này.
  • Bệnh do não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, vì vậy ba mẹ nên chủ động hỏi bác sĩ về lịch tiêm dịch vụ cho con.
  • Vắc xin phòng nhóm B, C và vắc xin tứ giá ACYW phòng các nhóm vi khuẩn khác nhau, không thay thế được cho nhau.
  • Mũi 5 trong 1, 6 trong 1 và mũi phế cầu không phòng được bệnh do não mô cầu.

Nắm rõ mũi nào miễn phí, mũi nào cần tiêm dịch vụ sẽ giúp ba mẹ lên lịch tiêm đầy đủ cho con ngay từ những tháng đầu đời.

Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không là băn khoăn của nhiều ba mẹ khi đưa con đi tiêm định kỳ tại trạm y tế. Bài viết dưới đây giúp ba mẹ biết mũi nào được tiêm miễn phí, mũi nào cần tiêm dịch vụ, các loại vắc xin hiện có và cách chọn nơi tiêm phù hợp cho bé.

Xem thêm

1 Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không?

Hiện chưa có. Vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu chưa nằm trong danh mục tiêm miễn phí của Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia. Các bệnh trong danh mục gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do rotavirus, bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung do HPV. Trong đó, vắc xin phế cầu và HPV đang được đưa vào chương trình theo lộ trình nên có thể khác nhau giữa các địa phương.

Vì chưa nằm trong chương trình, ba mẹ muốn phòng bệnh do não mô cầu cho con cần đến cơ sở tiêm chủng dịch vụ. Bệnh viêm màng não do vi khuẩn khá nguy hiểm: khoảng 1 trong 6 người mắc viêm màng não do vi khuẩn tử vong, và khoảng 1 trong 5 người sống sót có thể để lại di chứng như giảm thính lực, co giật hay khó khăn về vận động, trí nhớ. Vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh nặng chỉ trong vài giờ, nên nhiều ba mẹ rất mong vắc xin sớm được đưa vào chương trình miễn phí.

Danh mục vắc xin TCMR được điều chỉnh theo từng giai đoạn, vì vậy ba mẹ nên hỏi lại cán bộ y tế tại trạm hoặc trung tâm kiểm soát bệnh tật địa phương để cập nhật thông tin mới nhất.

Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không, ba mẹ cần biết để chủ động lên lịch tiêm dịch vụ cho bé.
Tiêm chủng mở rộng có viêm não mô cầu không, ba mẹ cần biết để chủ động lên lịch tiêm dịch vụ cho bé.

2 Trạm y tế có tiêm viêm não mô cầu không?

Thông thường là không. Trạm y tế xã phường chủ yếu tổ chức các buổi tiêm miễn phí theo chương trình quốc gia, nên mũi viêm não mô cầu chưa có sẵn ở đây. Vì vậy, nếu ba mẹ thắc mắc viêm não mô cầu có ở trạm y tế không, câu trả lời thường là chưa, và nhân viên y tế sẽ hướng dẫn ba mẹ đến cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Mỗi địa phương có thể tổ chức hoạt động khác nhau, nên ba mẹ có thể gọi điện hỏi trực tiếp trạm y tế nơi mình ở trước khi đưa bé đi. Như vậy ba mẹ sẽ không mất công đi lại và chọn được thời điểm tiêm phù hợp cho con.

Lý do vắc xin chưa có trong chương trình là vì ngân sách y tế công cộng phải ưu tiên theo lộ trình, bắt đầu từ các bệnh có vắc xin đã được đưa vào danh mục. Dù vậy, điều này không có nghĩa bệnh do não mô cầu ít nguy hiểm.

3 Các loại vắc xin viêm não mô cầu cho trẻ hiện nay

Mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một số nhóm vi khuẩn não mô cầu nhất định, không có loại nào phòng được tất cả cùng lúc. Vì vậy, ba mẹ nên hỏi bác sĩ khám sàng lọc để chọn loại phù hợp với độ tuổi của bé.

Vắc xin phòng não mô cầu nhóm B và C

Vắc xin Mengoc BC của Cu-ba giúp cơ thể tạo miễn dịch phòng hai nhóm vi khuẩn B và C. Vắc xin này dành cho người từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, mũi thứ hai cách mũi đầu khoảng 6 đến 8 tuần. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể tùy tình trạng sức khỏe của bé.

Vắc xin tứ giá phòng nhóm A, C, Y, W-135

Nhóm vắc xin tứ giá giúp phòng cùng lúc 4 nhóm vi khuẩn A, C, Y và W-135. Với vắc xin Menactra, trẻ bắt đầu tiêm từ 9 đến dưới 24 tháng tuổi cần 2 mũi cách nhau ít nhất 3 tháng, còn trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên thường chỉ cần 1 mũi.

Ngoài ra còn có một số vắc xin tứ giá khác với độ tuổi chỉ định và phác đồ riêng. Ba mẹ nên hỏi bác sĩ để biết loại nào đang có tại cơ sở tiêm và phù hợp với bé.

Để ba mẹ dễ đối chiếu, bảng dưới đây tóm tắt khả năng phòng bệnh của hai nhóm vắc xin.

Nhóm vắc xinNhóm vi khuẩn phòng đượcĐộ tuổi và phác đồ tham khảo
Vắc xin nhóm B và C (Mengoc BC)Nhóm B và CTừ 6 tháng đến 45 tuổi; 2 mũi cách nhau 6 đến 8 tuần.
Vắc xin tứ giá ACYW (Menactra)Nhóm A, C, Y và W-135Từ 9 tháng đến 55 tuổi; 2 mũi cách nhau ít nhất 3 tháng nếu bắt đầu từ 9 đến dưới 24 tháng, 1 mũi nếu từ 24 tháng trở lên.

Hai nhóm vắc xin này phòng các nhóm vi khuẩn khác nhau nên không thay thế được cho nhau. Muốn phòng được nhiều nhóm hơn, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ về việc tiêm phối hợp phù hợp với độ tuổi và lịch tiêm của bé.

Lưu ý cho ba mẹ: Giá và nguồn vắc xin có thể thay đổi theo từng cơ sở và từng thời điểm, ba mẹ nên hỏi trực tiếp nơi tiêm trước khi đặt lịch cho bé.

Bác sĩ tư vấn lịch tiêm vắc xin viêm não mô cầu phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Bác sĩ tư vấn lịch tiêm vắc xin viêm não mô cầu phù hợp với độ tuổi của trẻ.

4 Đã tiêm mũi 5 trong 1, 6 trong 1 và phế cầu có cần tiêm thêm não mô cầu không?

Có thể cần, vì các mũi này không phòng được vi khuẩn não mô cầu. Viêm màng não mủ ở trẻ nhỏ có thể do nhiều loại vi khuẩn khác nhau gây ra, nên mỗi loại vắc xin chỉ có tác dụng với những tác nhân nhất định.

Bảng dưới đây giúp ba mẹ dễ phân biệt các mũi tiêm hay bị nhầm lẫn với nhau.

Đặc điểm so sánhMũi 5 trong 1, 6 trong 1 và mũi phế cầuVắc xin não mô cầu
Vi khuẩn phòng ngừaHib và phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae)Não mô cầu (Neisseria meningitidis), tùy loại vắc xin mà phòng các nhóm khác nhau
Bảo vệ chéoKhông phòng được vi khuẩn não mô cầuKhông phòng được vi khuẩn Hib hay phế cầu
Hình thức tiêmMũi 5 trong 1 có trong chương trình TCMR; mũi 6 trong 1 thường tiêm dịch vụ; mũi phế cầu tùy địa phương và lộ trình triển khaiTiêm tại cơ sở dịch vụ, trạm y tế thường không có sẵn

Vi khuẩn não mô cầu, Hib và phế cầu là ba tác nhân khác nhau, nên tiêm mũi này không tạo kháng thể cho mũi kia. Vì vậy, ba mẹ nên hoàn thành các mũi trong chương trình TCMR trước, sau đó trao đổi với bác sĩ về các mũi dịch vụ còn thiếu để bé được bảo vệ đầy đủ hơn.

5 Chọn nơi tiêm vắc xin viêm não mô cầu cho bé

Vắc xin cần được bảo quản lạnh liên tục, thường từ 2 đến 8 độ C, để giữ chất lượng. Khi chọn nơi tiêm ngoài danh mục mở rộng cho con, ba mẹ nên lưu ý những tiêu chí sau:

  • Bảo quản vắc xin: Cơ sở có hệ thống kho lạnh và tủ bảo quản đạt chuẩn, kiểm soát nhiệt độ chặt chẽ.
  • Khám sàng lọc: Bác sĩ khám kỹ cho bé trước khi tiêm, và có khu theo dõi sau tiêm sạch sẽ, thoáng mát.
  • Xử trí phản ứng: Nhân viên y tế được đào tạo về an toàn tiêm chủng, cơ sở chuẩn bị sẵn thuốc và trang thiết bị khi có phản ứng bất thường.
  • Nguồn gốc vắc xin: Vắc xin có xuất xứ rõ ràng, cơ sở có nhắc lịch tiêm bằng tin nhắn hoặc sổ tiêm chủng điện tử.

Ba mẹ có thể đưa con đến trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh thành, bệnh viện sản nhi hoặc các cơ sở tiêm chủng dịch vụ được Bộ Y tế cấp phép. Chọn cơ sở gần nhà sẽ giúp bé đỡ mệt khi đi lại và giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp trong lúc chờ tiêm.

6 Khi nào cần đưa bé đi khám sau khi tiêm vắc xin não mô cầu?

Sau khi tiêm, bé có thể sốt nhẹ, đau đỏ tại chỗ tiêm hoặc quấy khóc hơn bình thường. Những biểu hiện này thường nhẹ và tự hết sau 1 đến 2 ngày, nhưng ba mẹ vẫn nên theo dõi sát bé trong thời gian đầu.

Nếu bé có một trong các dấu hiệu dưới đây, ba mẹ hãy đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay:

  • Sốt cao: Bé sốt cao liên tục, đã hạ sốt theo cách thông thường nhưng không đỡ.
  • Thay đổi trên da: Xuất hiện nốt ban xuất huyết, chấm đỏ hoặc vết bầm tím lan nhanh trên da.
  • Thay đổi về thần kinh: Bé co giật, lơ mơ, ngủ li bì khó đánh thức hoặc khóc thét liên tục nhiều giờ.
  • Khó thở: Bé thở nhanh, thở khò khè, lồng ngực rút lõm khi thở, môi hoặc đầu ngón tay chân tím tái.
  • Dấu hiệu khác: Bé nôn nhiều lần, bỏ bú hoàn toàn, thóp đầu phồng lên hoặc tay chân mềm nhũn.
Ba mẹ đưa bé đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sau tiêm vắc xin não mô cầu.
Ba mẹ đưa bé đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sau tiêm vắc xin não mô cầu.

Lưu ý cho ba mẹ: Ba mẹ không nên đắp khoai tây, lá cây hay bôi chanh vào vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng da. Hãy chăm sóc bé theo đúng hướng dẫn theo dõi sau tiêm của bác sĩ.

7 Câu hỏi thường gặp về tiêm chủng mở rộng và viêm não mô cầu

Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ hay hỏi nhất khi tìm hiểu về mũi tiêm này cho con.

Trạm y tế có tiêm vắc xin não mô cầu dịch vụ không?

Danh mục TCMR hiện chưa có vắc xin não mô cầu, nên trạm y tế thường không tiêm mũi này. Một số nơi có thể tổ chức tiêm dịch vụ theo đợt, ba mẹ nên gọi hỏi trực tiếp trạm y tế để biết thông tin chính xác.

Bé đã tiêm Mengoc BC có cần tiêm thêm vắc xin tứ giá không?

Mengoc BC chỉ phòng nhóm B và C, trong khi vắc xin tứ giá phòng nhóm A, C, Y và W-135. Hai loại không thay thế nhau, ba mẹ nên hỏi bác sĩ về việc tiêm thêm tùy độ tuổi và lịch tiêm của bé.

Trẻ trễ lịch tiêm não mô cầu có phải tiêm lại từ đầu không?

Thông thường bé không cần tiêm lại từ đầu. Bác sĩ sẽ tư vấn tiêm tiếp mũi còn thiếu theo phác đồ phù hợp, ba mẹ nên sắp xếp đưa con đi tiêm bù sớm.

Mẹ bầu hoặc mẹ đang cho con bú có tiêm não mô cầu được không?

Mẹ nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định tiêm, vì việc tiêm phụ thuộc vào nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng người.

Giá tiêm vắc xin viêm não mô cầu là bao nhiêu?

Giá tiêm dịch vụ khác nhau theo từng loại vắc xin và từng cơ sở tiêm chủng. Ba mẹ nên hỏi trực tiếp nơi tiêm trước khi đặt lịch.

Xem thêm:

Biết rõ vắc xin viêm não mô cầu chưa nằm trong chương trình miễn phí sẽ giúp ba mẹ chủ động hơn trong việc bảo vệ con. Dù chưa được tiêm miễn phí tại trạm y tế, ba mẹ có thể trao đổi với bác sĩ để chọn lịch tiêm dịch vụ phù hợp, đồng thời kiểm tra lại sổ tiêm chủng của bé. Mẹ có thể xem thêm nhiều bài chia sẻ chăm sóc bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được hỗ trợ nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Ngày xuất bản 05/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi