| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Ngày xuất bản | 05/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Nắm rõ mũi nào miễn phí, mũi nào cần tiêm dịch vụ sẽ giúp ba mẹ lên lịch tiêm đầy đủ cho con ngay từ những tháng đầu đời.
Hiện chưa có. Vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu chưa nằm trong danh mục tiêm miễn phí của Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia. Các bệnh trong danh mục gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do rotavirus, bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung do HPV. Trong đó, vắc xin phế cầu và HPV đang được đưa vào chương trình theo lộ trình nên có thể khác nhau giữa các địa phương.
Vì chưa nằm trong chương trình, ba mẹ muốn phòng bệnh do não mô cầu cho con cần đến cơ sở tiêm chủng dịch vụ. Bệnh viêm màng não do vi khuẩn khá nguy hiểm: khoảng 1 trong 6 người mắc viêm màng não do vi khuẩn tử vong, và khoảng 1 trong 5 người sống sót có thể để lại di chứng như giảm thính lực, co giật hay khó khăn về vận động, trí nhớ. Vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh nặng chỉ trong vài giờ, nên nhiều ba mẹ rất mong vắc xin sớm được đưa vào chương trình miễn phí.
Danh mục vắc xin TCMR được điều chỉnh theo từng giai đoạn, vì vậy ba mẹ nên hỏi lại cán bộ y tế tại trạm hoặc trung tâm kiểm soát bệnh tật địa phương để cập nhật thông tin mới nhất.

Thông thường là không. Trạm y tế xã phường chủ yếu tổ chức các buổi tiêm miễn phí theo chương trình quốc gia, nên mũi viêm não mô cầu chưa có sẵn ở đây. Vì vậy, nếu ba mẹ thắc mắc viêm não mô cầu có ở trạm y tế không, câu trả lời thường là chưa, và nhân viên y tế sẽ hướng dẫn ba mẹ đến cơ sở tiêm chủng dịch vụ.
Mỗi địa phương có thể tổ chức hoạt động khác nhau, nên ba mẹ có thể gọi điện hỏi trực tiếp trạm y tế nơi mình ở trước khi đưa bé đi. Như vậy ba mẹ sẽ không mất công đi lại và chọn được thời điểm tiêm phù hợp cho con.
Lý do vắc xin chưa có trong chương trình là vì ngân sách y tế công cộng phải ưu tiên theo lộ trình, bắt đầu từ các bệnh có vắc xin đã được đưa vào danh mục. Dù vậy, điều này không có nghĩa bệnh do não mô cầu ít nguy hiểm.
Mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một số nhóm vi khuẩn não mô cầu nhất định, không có loại nào phòng được tất cả cùng lúc. Vì vậy, ba mẹ nên hỏi bác sĩ khám sàng lọc để chọn loại phù hợp với độ tuổi của bé.
Vắc xin Mengoc BC của Cu-ba giúp cơ thể tạo miễn dịch phòng hai nhóm vi khuẩn B và C. Vắc xin này dành cho người từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.
Lịch tiêm gồm 2 mũi, mũi thứ hai cách mũi đầu khoảng 6 đến 8 tuần. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể tùy tình trạng sức khỏe của bé.
Nhóm vắc xin tứ giá giúp phòng cùng lúc 4 nhóm vi khuẩn A, C, Y và W-135. Với vắc xin Menactra, trẻ bắt đầu tiêm từ 9 đến dưới 24 tháng tuổi cần 2 mũi cách nhau ít nhất 3 tháng, còn trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên thường chỉ cần 1 mũi.
Ngoài ra còn có một số vắc xin tứ giá khác với độ tuổi chỉ định và phác đồ riêng. Ba mẹ nên hỏi bác sĩ để biết loại nào đang có tại cơ sở tiêm và phù hợp với bé.
Để ba mẹ dễ đối chiếu, bảng dưới đây tóm tắt khả năng phòng bệnh của hai nhóm vắc xin.
| Nhóm vắc xin | Nhóm vi khuẩn phòng được | Độ tuổi và phác đồ tham khảo |
|---|---|---|
| Vắc xin nhóm B và C (Mengoc BC) | Nhóm B và C | Từ 6 tháng đến 45 tuổi; 2 mũi cách nhau 6 đến 8 tuần. |
| Vắc xin tứ giá ACYW (Menactra) | Nhóm A, C, Y và W-135 | Từ 9 tháng đến 55 tuổi; 2 mũi cách nhau ít nhất 3 tháng nếu bắt đầu từ 9 đến dưới 24 tháng, 1 mũi nếu từ 24 tháng trở lên. |
Hai nhóm vắc xin này phòng các nhóm vi khuẩn khác nhau nên không thay thế được cho nhau. Muốn phòng được nhiều nhóm hơn, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ về việc tiêm phối hợp phù hợp với độ tuổi và lịch tiêm của bé.
Lưu ý cho ba mẹ: Giá và nguồn vắc xin có thể thay đổi theo từng cơ sở và từng thời điểm, ba mẹ nên hỏi trực tiếp nơi tiêm trước khi đặt lịch cho bé.

Có thể cần, vì các mũi này không phòng được vi khuẩn não mô cầu. Viêm màng não mủ ở trẻ nhỏ có thể do nhiều loại vi khuẩn khác nhau gây ra, nên mỗi loại vắc xin chỉ có tác dụng với những tác nhân nhất định.
Bảng dưới đây giúp ba mẹ dễ phân biệt các mũi tiêm hay bị nhầm lẫn với nhau.
| Đặc điểm so sánh | Mũi 5 trong 1, 6 trong 1 và mũi phế cầu | Vắc xin não mô cầu |
|---|---|---|
| Vi khuẩn phòng ngừa | Hib và phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) | Não mô cầu (Neisseria meningitidis), tùy loại vắc xin mà phòng các nhóm khác nhau |
| Bảo vệ chéo | Không phòng được vi khuẩn não mô cầu | Không phòng được vi khuẩn Hib hay phế cầu |
| Hình thức tiêm | Mũi 5 trong 1 có trong chương trình TCMR; mũi 6 trong 1 thường tiêm dịch vụ; mũi phế cầu tùy địa phương và lộ trình triển khai | Tiêm tại cơ sở dịch vụ, trạm y tế thường không có sẵn |
Vi khuẩn não mô cầu, Hib và phế cầu là ba tác nhân khác nhau, nên tiêm mũi này không tạo kháng thể cho mũi kia. Vì vậy, ba mẹ nên hoàn thành các mũi trong chương trình TCMR trước, sau đó trao đổi với bác sĩ về các mũi dịch vụ còn thiếu để bé được bảo vệ đầy đủ hơn.
Vắc xin cần được bảo quản lạnh liên tục, thường từ 2 đến 8 độ C, để giữ chất lượng. Khi chọn nơi tiêm ngoài danh mục mở rộng cho con, ba mẹ nên lưu ý những tiêu chí sau:
Ba mẹ có thể đưa con đến trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh thành, bệnh viện sản nhi hoặc các cơ sở tiêm chủng dịch vụ được Bộ Y tế cấp phép. Chọn cơ sở gần nhà sẽ giúp bé đỡ mệt khi đi lại và giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp trong lúc chờ tiêm.
Sau khi tiêm, bé có thể sốt nhẹ, đau đỏ tại chỗ tiêm hoặc quấy khóc hơn bình thường. Những biểu hiện này thường nhẹ và tự hết sau 1 đến 2 ngày, nhưng ba mẹ vẫn nên theo dõi sát bé trong thời gian đầu.
Nếu bé có một trong các dấu hiệu dưới đây, ba mẹ hãy đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay:

Lưu ý cho ba mẹ: Ba mẹ không nên đắp khoai tây, lá cây hay bôi chanh vào vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng da. Hãy chăm sóc bé theo đúng hướng dẫn theo dõi sau tiêm của bác sĩ.
Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ hay hỏi nhất khi tìm hiểu về mũi tiêm này cho con.
Danh mục TCMR hiện chưa có vắc xin não mô cầu, nên trạm y tế thường không tiêm mũi này. Một số nơi có thể tổ chức tiêm dịch vụ theo đợt, ba mẹ nên gọi hỏi trực tiếp trạm y tế để biết thông tin chính xác.
Mengoc BC chỉ phòng nhóm B và C, trong khi vắc xin tứ giá phòng nhóm A, C, Y và W-135. Hai loại không thay thế nhau, ba mẹ nên hỏi bác sĩ về việc tiêm thêm tùy độ tuổi và lịch tiêm của bé.
Thông thường bé không cần tiêm lại từ đầu. Bác sĩ sẽ tư vấn tiêm tiếp mũi còn thiếu theo phác đồ phù hợp, ba mẹ nên sắp xếp đưa con đi tiêm bù sớm.
Mẹ nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định tiêm, vì việc tiêm phụ thuộc vào nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng người.
Giá tiêm dịch vụ khác nhau theo từng loại vắc xin và từng cơ sở tiêm chủng. Ba mẹ nên hỏi trực tiếp nơi tiêm trước khi đặt lịch.
Biết rõ vắc xin viêm não mô cầu chưa nằm trong chương trình miễn phí sẽ giúp ba mẹ chủ động hơn trong việc bảo vệ con. Dù chưa được tiêm miễn phí tại trạm y tế, ba mẹ có thể trao đổi với bác sĩ để chọn lịch tiêm dịch vụ phù hợp, đồng thời kiểm tra lại sổ tiêm chủng của bé. Mẹ có thể xem thêm nhiều bài chia sẻ chăm sóc bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được hỗ trợ nhé!
Nguồn tham khảo
| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Ngày xuất bản | 05/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Bài viết có hữu ích với bạn không?
Có
Không
Cám ơn bạn đã phản hồi!
Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?