Nghén do đâu? Các nguyên nhân ốm nghén phổ biến thường gặp ở mẹ bầu

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 1 tuần trước
6 lượt xem
Nghén do đâu? Những điều ba mẹ cần biết về nguyên nhân gây ốm nghén
  • Ốm nghén chủ yếu liên quan đến sự thay đổi hormone thai kỳ như hCG, estrogen và progesterone, dù cơ chế chính xác vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
  • Khứu giác nhạy hơn và dạ dày tiêu hóa chậm hơn khiến những mùi quen thuộc cũng dễ làm mẹ buồn nôn.
  • Mỗi mẹ nghén nặng nhẹ khác nhau, mẹ mang đa thai hoặc từng nghén nặng ở lần mang thai trước thường dễ nghén nhiều hơn.
  • Nôn liên tục không giữ được nước, sụt cân hoặc nước tiểu sẫm màu là lúc mẹ cần đi khám.

Hiểu nguyên nhân giúp mẹ bầu bớt lo lắng và chủ động chăm sóc bản thân trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Nghén do đâu là câu hỏi của rất nhiều mẹ khi vừa biết tin có bé, nhất là lúc bỗng sợ mùi cơm sôi hay nước hoa vốn quen thuộc. Bài viết dưới đây giúp mẹ hiểu vì sao bầu lại nghén, cơ thể thay đổi thế nào để gây buồn nôn, ai dễ nghén nặng hơn và khi nào cần đi khám.

Xem thêm

1 Nghén do đâu?

Nghén chủ yếu do cơ thể thay đổi hormone rất nhanh trong những tuần đầu thai kỳ, cùng với khứu giác nhạy hơn và hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn. Đây là phản ứng sinh lý thường gặp chứ không phải bệnh lý, và phần lớn mẹ bầu đều có buồn nôn hoặc nôn ở các mức độ khác nhau.

Các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được đầy đủ cơ chế gây nghén. Vì vậy, nguyên nhân hiện được hiểu là sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là hormone, khứu giác và tiêu hóa. Ba mẹ cùng xem từng yếu tố ở các phần dưới đây nhé.

Hormone thai kỳ thay đổi nhanh giúp giải thích nghén do đâu ở mẹ bầu.
Hormone thai kỳ thay đổi nhanh giúp giải thích nghén do đâu ở mẹ bầu.

2 Vì sao bầu lại nghén? Vai trò của hormone thai kỳ

Ngay sau khi phôi thai làm tổ, nội tiết của mẹ thay đổi rất nhanh. Trong số đó, hCG, estrogen và progesterone là những hormone được nhắc đến nhiều nhất khi nói về ốm nghén.

Hormone hCG

hCG là hormone do nhau thai tiết ra và tăng nhanh trong những tuần đầu thai kỳ. Các nghiên cứu ghi nhận mẹ có nồng độ hCG cao hơn, chẳng hạn khi mang đa thai, thường dễ buồn nôn hơn. Dù vậy, hCG chưa được chứng minh là nguyên nhân duy nhất gây nghén.

Estrogen và progesterone

Progesterone làm các cơ trơn giãn ra, trong đó có cơ ở đường tiêu hóa, nên thức ăn thường ở lại dạ dày lâu hơn và mẹ dễ đầy hơi, ợ nóng. Estrogen cũng thường được nhắc đến trong cơn nghén, nhưng các nghiên cứu cho kết quả chưa thống nhất nên đây vẫn là giả thuyết.

Cơn nghén thường rõ nhất vào đầu thai kỳ, đúng lúc hormone thay đổi nhanh, rồi dịu dần ở những tháng sau. Mỗi mẹ có một nhịp riêng nên ba mẹ không cần so sánh mình với người khác.

Cơn nghén thường rõ nhất vào đầu thai kỳ, lúc hormone thay đổi nhanh.
Cơn nghén thường rõ nhất vào đầu thai kỳ, lúc hormone thay đổi nhanh.

3 Vì sao nghén lại buồn nôn? Khứu giác và hệ tiêu hóa

Ngoài hormone, hai yếu tố mẹ dễ nhận ra nhất trong sinh hoạt hằng ngày là mùi và dạ dày. Khi hai yếu tố này cộng lại, một mùi rất quen cũng có thể khiến mẹ muốn nôn ngay.

  • Khứu giác nhạy hơn: Nhiều mẹ thấy mình ngửi được những mùi rất nhẹ và dễ buồn nôn khi gặp mùi dầu mỡ, khói thuốc, nước hoa hay gia vị nồng.
  • Tiêu hóa chậm hơn: Do tác động của hormone, thức ăn ở lại dạ dày lâu hơn nên mẹ dễ đầy hơi, ợ chua hoặc lợm giọng sau khi ăn.
  • Dạ dày trống: Để bụng đói lâu, nhất là lúc vừa ngủ dậy, có thể khiến cảm giác nôn nao rõ hơn.
  • Mệt mỏi, thiếu ngủ: Cơ thể mệt thường làm cảm giác buồn nôn khó chịu hơn.

Có giả thuyết cho rằng sự nhạy cảm với mùi là cách cơ thể tự bảo vệ trong giai đoạn đầu thai kỳ, nhưng điều này chưa được khẳng định. Điều mẹ cần nhớ là mùi và dạ dày là những yếu tố mẹ có thể chủ động điều chỉnh để dễ chịu hơn.

4 Những yếu tố khiến một số mẹ nghén nặng hơn

Không phải mẹ nào cũng nghén giống nhau, vì mỗi cơ thể phản ứng với hormone theo cách riêng. Một số yếu tố thường gặp ở những mẹ nghén nhiều hơn gồm:

  • Mang song thai hoặc đa thai: Nồng độ hormone thường cao hơn nên mẹ dễ nghén nhiều hơn.
  • Từng nghén nặng ở lần mang thai trước: Mẹ có thể gặp lại tình trạng tương tự ở thai kỳ sau.
  • Dễ say tàu xe hoặc hay đau nửa đầu: Cơ thể vốn nhạy với cảm giác buồn nôn nên cơn nghén có thể rõ hơn.
  • Có người thân trong gia đình từng nghén nặng: Yếu tố cơ địa có thể đóng vai trò nhất định.
  • Mang thai lần đầu hoặc thừa cân: Một số khuyến cáo ghi nhận hai nhóm này có nguy cơ nghén nhiều hơn.

Có yếu tố nguy cơ không có nghĩa là mẹ chắc chắn sẽ nghén nặng, và không có yếu tố nào cũng chưa chắc mẹ nghén nhẹ. Nếu cơn nghén làm mẹ không ăn uống được, mẹ nên trao đổi với bác sĩ thay vì cố chịu đựng.

5 Khi nào nghén cần đi khám?

Phần lớn cơn nghén sẽ tự dịu dần. Tuy vậy, nếu nôn quá nhiều, mẹ có thể bị mất nước và thiếu chất, khi đó cần được bác sĩ thăm khám. Ba mẹ nên đưa mẹ bầu đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu sau:

  • Không giữ được thức ăn, nước uống: Mẹ nôn liên tục và không uống nổi nước trong khoảng 24 giờ.
  • Sụt cân: Cân nặng giảm hơn 5% so với trước khi mang thai.
  • Dấu hiệu mất nước: Nước tiểu sẫm màu, đi tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong hơn 8 tiếng.
  • Choáng váng: Mẹ mệt lả, chóng mặt hoặc ngất xỉu khi đứng dậy.
  • Nôn ra máu, đau bụng hoặc sốt: Mẹ cần đến cơ sở y tế ngay.

Nghén quá nặng như vậy có thể là tình trạng nôn nghén quá mức, cần được bác sĩ hỗ trợ, có khi phải truyền dịch. Mẹ đừng tự ý dùng thuốc chống nôn hay thực phẩm bổ sung khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Nôn nhiều lần mỗi ngày hoặc sụt cân đáng kể là lúc mẹ bầu cần đi khám.
Nôn nhiều lần mỗi ngày hoặc sụt cân đáng kể là lúc mẹ bầu cần đi khám.

6 Hiểu nguyên nhân để giảm nghén dễ hơn

Khi biết cơn nghén đến từ mùi, dạ dày và hormone, mẹ có thể điều chỉnh một vài thói quen nhỏ để dễ chịu hơn. Mỗi cách dưới đây đều nhắm vào một nguyên nhân kể trên.

  • Tránh mùi gây khó chịu: Mẹ nên giữ nhà cửa thông thoáng và nhờ người thân nấu nướng khi mùi dầu mỡ làm mẹ buồn nôn.
  • Chia nhỏ bữa ăn: Mẹ ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày, ưu tiên món nhạt, nhiều tinh bột, ít béo để dạ dày không quá trống hay quá đầy.
  • Chọn món nguội: Thức ăn nguội hoặc để nhiệt độ phòng thường ít bốc mùi hơn món nóng.
  • Uống nước từng ngụm nhỏ: Mẹ nhấp nước đều đặn trong ngày thay vì uống một lúc thật nhiều.
  • Thử trà gừng ấm: Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể làm dịu cơn buồn nôn ở một số mẹ. Nếu muốn dùng viên gừng, mẹ nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước.
Chia nhỏ bữa ăn và chọn thực phẩm khô nhạt giúp làm dịu cảm giác nôn nao.
Chia nhỏ bữa ăn và chọn thực phẩm khô nhạt giúp làm dịu cảm giác nôn nao.

Mẹo nhỏ cho ba mẹ: Mẹ có thể để sẵn vài miếng bánh quy lạt hoặc bánh mì nướng cạnh giường và ăn chậm trước khi ngồi dậy. Món khô và nhạt thường giúp dạ dày dễ chịu hơn sau một đêm dài.

7 Câu hỏi thường gặp về nguyên nhân ốm nghén

Ngoài những phần trên, ba mẹ còn có thêm nhiều băn khoăn quanh chuyện nghén. Dưới đây là giải đáp ngắn gọn cho một số câu hỏi phổ biến.

Nghén có phải do hormone hCG không?

hCG được xem là một trong những yếu tố liên quan, vì mẹ có nồng độ hCG cao hơn thường dễ nghén hơn. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng nghén là kết quả của nhiều yếu tố, nên hCG không phải lời giải thích duy nhất.

Vì sao mẹ này nghén nặng, mẹ kia lại nhẹ?

Mỗi cơ thể nhạy cảm với hormone, mùi và thay đổi tiêu hóa ở mức khác nhau. Cơ địa, tiền sử gia đình và việc mang một hay nhiều thai đều có thể ảnh hưởng đến mức độ nghén.

Mẹ không bị nghén thì thai nhi có sao không?

Không có nghĩa là thai có vấn đề. Nhiều mẹ không nghén hoặc nghén rất nhẹ mà thai vẫn phát triển bình thường. Mẹ chỉ cần đi khám thai định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.

Nghén có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Ốm nghén thông thường không làm tăng nguy cơ cho bé. Nếu nôn quá nhiều dẫn đến mất nước, sụt cân thì mẹ cần đi khám để được hỗ trợ kịp thời.

Ốm nghén chỉ xảy ra vào buổi sáng đúng không?

Không hẳn. Dù thường gọi là nghén buổi sáng, cơn buồn nôn có thể đến vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, kể cả chiều tối khi mẹ mệt hoặc đói bụng.

Xem thêm:

Hy vọng ba mẹ đã hiểu nghén do đâu và bớt lo lắng về những thay đổi của cơ thể trong 3 tháng đầu. Mẹ hãy lắng nghe cơ thể, ăn uống nhẹ nhàng và đi khám sớm khi thấy dấu hiệu bất thường nhé. Mẹ có thể tham khảo thêm các dòng sữa bầu tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Ngày xuất bản 09/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi