| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Ngày xuất bản | 09/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Hiểu nguyên nhân giúp mẹ bầu bớt lo lắng và chủ động chăm sóc bản thân trong 3 tháng đầu thai kỳ.
Nghén chủ yếu do cơ thể thay đổi hormone rất nhanh trong những tuần đầu thai kỳ, cùng với khứu giác nhạy hơn và hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn. Đây là phản ứng sinh lý thường gặp chứ không phải bệnh lý, và phần lớn mẹ bầu đều có buồn nôn hoặc nôn ở các mức độ khác nhau.
Các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được đầy đủ cơ chế gây nghén. Vì vậy, nguyên nhân hiện được hiểu là sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là hormone, khứu giác và tiêu hóa. Ba mẹ cùng xem từng yếu tố ở các phần dưới đây nhé.

Ngay sau khi phôi thai làm tổ, nội tiết của mẹ thay đổi rất nhanh. Trong số đó, hCG, estrogen và progesterone là những hormone được nhắc đến nhiều nhất khi nói về ốm nghén.
hCG là hormone do nhau thai tiết ra và tăng nhanh trong những tuần đầu thai kỳ. Các nghiên cứu ghi nhận mẹ có nồng độ hCG cao hơn, chẳng hạn khi mang đa thai, thường dễ buồn nôn hơn. Dù vậy, hCG chưa được chứng minh là nguyên nhân duy nhất gây nghén.
Progesterone làm các cơ trơn giãn ra, trong đó có cơ ở đường tiêu hóa, nên thức ăn thường ở lại dạ dày lâu hơn và mẹ dễ đầy hơi, ợ nóng. Estrogen cũng thường được nhắc đến trong cơn nghén, nhưng các nghiên cứu cho kết quả chưa thống nhất nên đây vẫn là giả thuyết.
Cơn nghén thường rõ nhất vào đầu thai kỳ, đúng lúc hormone thay đổi nhanh, rồi dịu dần ở những tháng sau. Mỗi mẹ có một nhịp riêng nên ba mẹ không cần so sánh mình với người khác.

Ngoài hormone, hai yếu tố mẹ dễ nhận ra nhất trong sinh hoạt hằng ngày là mùi và dạ dày. Khi hai yếu tố này cộng lại, một mùi rất quen cũng có thể khiến mẹ muốn nôn ngay.
Có giả thuyết cho rằng sự nhạy cảm với mùi là cách cơ thể tự bảo vệ trong giai đoạn đầu thai kỳ, nhưng điều này chưa được khẳng định. Điều mẹ cần nhớ là mùi và dạ dày là những yếu tố mẹ có thể chủ động điều chỉnh để dễ chịu hơn.
Không phải mẹ nào cũng nghén giống nhau, vì mỗi cơ thể phản ứng với hormone theo cách riêng. Một số yếu tố thường gặp ở những mẹ nghén nhiều hơn gồm:
Có yếu tố nguy cơ không có nghĩa là mẹ chắc chắn sẽ nghén nặng, và không có yếu tố nào cũng chưa chắc mẹ nghén nhẹ. Nếu cơn nghén làm mẹ không ăn uống được, mẹ nên trao đổi với bác sĩ thay vì cố chịu đựng.
Phần lớn cơn nghén sẽ tự dịu dần. Tuy vậy, nếu nôn quá nhiều, mẹ có thể bị mất nước và thiếu chất, khi đó cần được bác sĩ thăm khám. Ba mẹ nên đưa mẹ bầu đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu sau:
Nghén quá nặng như vậy có thể là tình trạng nôn nghén quá mức, cần được bác sĩ hỗ trợ, có khi phải truyền dịch. Mẹ đừng tự ý dùng thuốc chống nôn hay thực phẩm bổ sung khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Khi biết cơn nghén đến từ mùi, dạ dày và hormone, mẹ có thể điều chỉnh một vài thói quen nhỏ để dễ chịu hơn. Mỗi cách dưới đây đều nhắm vào một nguyên nhân kể trên.

Mẹo nhỏ cho ba mẹ: Mẹ có thể để sẵn vài miếng bánh quy lạt hoặc bánh mì nướng cạnh giường và ăn chậm trước khi ngồi dậy. Món khô và nhạt thường giúp dạ dày dễ chịu hơn sau một đêm dài.
Ngoài những phần trên, ba mẹ còn có thêm nhiều băn khoăn quanh chuyện nghén. Dưới đây là giải đáp ngắn gọn cho một số câu hỏi phổ biến.
hCG được xem là một trong những yếu tố liên quan, vì mẹ có nồng độ hCG cao hơn thường dễ nghén hơn. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng nghén là kết quả của nhiều yếu tố, nên hCG không phải lời giải thích duy nhất.
Mỗi cơ thể nhạy cảm với hormone, mùi và thay đổi tiêu hóa ở mức khác nhau. Cơ địa, tiền sử gia đình và việc mang một hay nhiều thai đều có thể ảnh hưởng đến mức độ nghén.
Không có nghĩa là thai có vấn đề. Nhiều mẹ không nghén hoặc nghén rất nhẹ mà thai vẫn phát triển bình thường. Mẹ chỉ cần đi khám thai định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.
Ốm nghén thông thường không làm tăng nguy cơ cho bé. Nếu nôn quá nhiều dẫn đến mất nước, sụt cân thì mẹ cần đi khám để được hỗ trợ kịp thời.
Không hẳn. Dù thường gọi là nghén buổi sáng, cơn buồn nôn có thể đến vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, kể cả chiều tối khi mẹ mệt hoặc đói bụng.
Hy vọng ba mẹ đã hiểu nghén do đâu và bớt lo lắng về những thay đổi của cơ thể trong 3 tháng đầu. Mẹ hãy lắng nghe cơ thể, ăn uống nhẹ nhàng và đi khám sớm khi thấy dấu hiệu bất thường nhé. Mẹ có thể tham khảo thêm các dòng sữa bầu tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!
Nguồn tham khảo
| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Ngày xuất bản | 09/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Bài viết có hữu ích với bạn không?
Có
Không
Cám ơn bạn đã phản hồi!
Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?