| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Lần 01Mới nhất | 05/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Cập nhật nội dung bài viết |
| Ngày xuất bản | 04/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Hiểu nguyên nhân giúp ba mẹ chọn đúng cách phòng ngừa và biết khi nào cần đi khám sớm.
Nguyên nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis, còn gọi là não mô cầu hay song cầu khuẩn màng não. Vi khuẩn này có thể gây viêm lớp màng bao quanh não và tủy sống, hoặc đi vào máu gây nhiễm trùng huyết. Vì vậy, trong y khoa bệnh thường được gọi là viêm màng não mô cầu, còn viêm não mô cầu là cách gọi quen thuộc.
Đây là vi khuẩn Gram âm, hình cầu, thường xếp thành từng cặp, và chỉ sống ở người. Vi khuẩn cư trú ở niêm mạc mũi họng, nơi chúng thường không gây bệnh. Ngoài cơ thể người, vi khuẩn sống rất ngắn, nên bệnh không lây qua nguồn nước hay thức ăn.
Không. Bệnh này do vi khuẩn, khác với các bệnh viêm não do virus như viêm não Nhật Bản. Vì nguyên nhân khác nhau nên cách phòng bệnh và cách điều trị cũng khác nhau, và bác sĩ sẽ chỉ định điều trị theo chẩn đoán cụ thể.

Dựa vào cấu trúc lớp vỏ bên ngoài, vi khuẩn não mô cầu được chia thành nhiều nhóm huyết thanh. Ba mẹ không cần nhớ chi tiết, nhưng nên biết điều này vì nó liên quan đến việc chọn vắc xin.
Nhóm gây bệnh phổ biến có thể khác nhau tùy khu vực và thời điểm. Không có vắc xin nào bao phủ mọi nhóm, nên ba mẹ hãy hỏi bác sĩ về loại phù hợp thay vì tự chọn.

Nhiều người nghĩ cứ có vi khuẩn là mắc bệnh, nhưng thực tế phần lớn người mang vi khuẩn không bị bệnh. Bệnh chỉ xảy ra khi vi khuẩn vượt qua lớp niêm mạc họng để vào máu hoặc lên màng não.
Khoảng 1 trong 10 người mang vi khuẩn ở mũi họng mà không có triệu chứng. Những người này gọi là người lành mang trùng. Họ trông hoàn toàn khỏe mạnh nhưng vẫn có thể truyền vi khuẩn cho người xung quanh, đây là lý do bệnh khó kiểm soát trong cộng đồng.
Khi vi khuẩn vào được máu, chúng nhân lên nhanh và tiết độc tố làm tổn thương mạch máu, gây xuất huyết dưới da và có thể ảnh hưởng nhiều cơ quan. Khi lên màng não, vi khuẩn gây viêm lớp màng bao quanh não và tủy sống. Cả hai tình huống đều có thể diễn tiến nhanh, thậm chí trong vài giờ.
Y học chưa giải thích hết vì sao chỉ một số người mang vi khuẩn mới phát bệnh. Điều đã biết là tuổi, tình trạng miễn dịch và môi trường sống đều ảnh hưởng đến nguy cơ.
Vi khuẩn lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp và vùng họng, thường cần tiếp xúc gần hoặc kéo dài. Bệnh ít lây hơn cảm lạnh hay cúm. Ba mẹ cần lưu ý các tình huống sau:
Vi khuẩn không lây qua thức ăn theo kiểu ngộ độc thực phẩm. Những nơi đông người, phòng kín như ký túc xá, doanh trại hay lớp học thường làm việc tiếp xúc gần diễn ra nhiều hơn.

Ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng một số yếu tố làm nguy cơ cao hơn. Bảng dưới đây tóm tắt các nhóm ba mẹ nên biết.
| Yếu tố | Vì sao tăng nguy cơ |
|---|---|
| Tuổi | Trẻ em, thanh thiếu niên và người cao tuổi từ 65 tuổi thuộc nhóm có số ca bệnh cao hơn; hệ miễn dịch ở trẻ nhỏ chưa hoàn thiện. |
| Bệnh lý nền | Người không có lách hoặc lách hoạt động kém, nhiễm HIV, thiếu hụt bổ thể có hệ miễn dịch khó chống lại vi khuẩn. |
| Một số loại thuốc | Thuốc ức chế bổ thể điều trị bệnh hiếm gặp làm giảm khả năng chống vi khuẩn. |
| Môi trường sống | Ký túc xá, doanh trại và nơi đông người khiến vi khuẩn dễ lây hơn. |
| Tiếp xúc gần với người bệnh | Người sống cùng nhà, ở chung phòng hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của người bệnh. |
| Nghề nghiệp và đi lại | Nhân viên phòng xét nghiệm vi sinh hoặc người đến vùng có dịch lưu hành có nguy cơ tiếp xúc cao hơn. |

Nếu thuộc một trong các nhóm trên, ba mẹ nên hỏi bác sĩ về việc phòng ngừa phù hợp. Người khỏe mạnh vẫn cần giữ vệ sinh vì bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ai.
Dấu hiệu đầu giống cảm cúm nên dễ bị bỏ qua, trong khi bệnh có thể nặng lên rất nhanh. Ba mẹ hãy đưa người bệnh đến bệnh viện ngay nếu thấy:
Ngay cả khi điều trị bằng kháng sinh, khoảng 10 đến 15 trong 100 người mắc bệnh vẫn tử vong và khoảng 1 trong 5 người sống sót có di chứng lâu dài, nên ba mẹ đừng tự điều trị tại nhà.

Lưu ý cho ba mẹ: Khi có người tiếp xúc gần với ca bệnh, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh dự phòng. Ba mẹ hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá, không tự mua thuốc.
Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ thường hỏi khi tìm hiểu về nguyên nhân của bệnh.
Đúng. Bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, khác với viêm não do virus.
Vi khuẩn có thể cư trú ở mũi họng mà không xâm nhập vào máu hay màng não. Bệnh chỉ xảy ra khi vi khuẩn vượt qua được hàng rào bảo vệ của cơ thể.
Không. Vi khuẩn lây qua dịch tiết đường hô hấp và nước bọt khi tiếp xúc gần, hoặc khi dùng chung đồ cá nhân dính nước bọt.
Có. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc, nhất là người có bệnh nền về miễn dịch hoặc sống, làm việc ở nơi đông đúc.
Bệnh tái nhiễm rất hiếm gặp. Người bị tái nhiễm nên được bác sĩ kiểm tra tình trạng miễn dịch.
Nguyên nhân viêm não mô cầu là vi khuẩn lây qua tiếp xúc gần, và nhiều người mang vi khuẩn mà không hề biết. Vì vậy, ba mẹ hãy giữ vệ sinh hằng ngày, hỏi bác sĩ về tiêm phòng khi thuộc nhóm nguy cơ và đưa người bệnh đi khám ngay khi có dấu hiệu nặng. Ba mẹ có thể xem thêm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe cho bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!
Nguồn tham khảo
| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Lần 01Mới nhất | 05/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Cập nhật nội dung bài viết |
| Ngày xuất bản | 04/11/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Bài viết có hữu ích với bạn không?
Có
Không
Cám ơn bạn đã phản hồi!
Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?