| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Lần 01Mới nhất | 31/10/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Cập nhật nội dung bài viết |
| Ngày xuất bản | 29/10/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Nếu chưa chắc con bị bệnh gì, ba mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để bác sĩ thăm khám thay vì tự đoán tại nhà.
Hai bệnh giống nhau ở chỗ đều do virus gây ra và đều có mụn nước, nhưng khác nhau về nguyên nhân, đường lây, vị trí nổi nốt và mức độ ngứa. Vì vậy cách theo dõi và chăm sóc bé cũng có những điểm khác nhau.
Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột (Enterovirus) gây ra. Bệnh lây qua dịch tiết đường hô hấp, dịch từ mụn nước, phân của bé và đồ vật hoặc bề mặt bị nhiễm virus. Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, lây qua đường hô hấp và khi chạm vào dịch từ mụn nước vỡ. Bé có thể lây thủy đậu cho người khác từ 1 đến 2 ngày trước khi nổi nốt đầu tiên cho đến khi các nốt đã đóng vảy.
Tay chân miệng thường ủ bệnh khoảng 3 đến 7 ngày, còn thủy đậu thường ủ bệnh khoảng 10 đến 21 ngày. Sau khi mắc thủy đậu, đa số trẻ có miễn dịch lâu dài và hiếm khi mắc lại. Ngược lại, tay chân miệng do nhiều chủng virus gây ra nên bé vẫn có thể mắc nhiều lần, vì khỏi chủng này chưa chắc đã được bảo vệ trước chủng khác.
Một buổi sáng mẹ thấy lòng bàn tay bé nổi vài chấm đỏ, bé quấy khóc và không chịu bú hay ăn cháo, nhiều gia đình sẽ lo lắng không biết con mắc bệnh gì. Để ba mẹ dễ đối chiếu, bảng dưới đây nêu những điểm thường gặp ở từng bệnh, còn chẩn đoán chính xác vẫn cần bác sĩ thăm khám.
| Tiêu chí | Bệnh tay chân miệng | Bệnh thủy đậu |
|---|---|---|
| Vị trí nổi nốt | Thường ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, quanh miệng, có thể ở mông và đầu gối | Thường bắt đầu ở ngực, lưng, mặt rồi lan ra khắp người, có thể cả da đầu |
| Đặc điểm mụn nước | Nhỏ, thường hình bầu dục, chứa dịch trong hoặc đục | Thường tròn, mọng nước, vỏ mỏng, dễ vỡ |
| Cảm giác trên da | Thường ít ngứa, mức độ khác nhau ở từng bé | Thường ngứa nhiều, bé hay gãi |
| Vết loét trong miệng | Thường có, làm bé đau, chảy dãi, bỏ bú hoặc biếng ăn | Có thể có vài nốt trong miệng nhưng thường không là dấu hiệu chính |
| Các giai đoạn của nốt | Nốt thường nổi gần cùng một đợt | Nốt nổi nhiều đợt nên cùng một vùng da có thể vừa có nốt đỏ, mụn nước vừa có vảy khô |
| Thời gian ủ bệnh | Khoảng 3 đến 7 ngày | Khoảng 10 đến 21 ngày |
Điểm dễ nhận ra ở thủy đậu là các nốt ở nhiều giai đoạn cùng xuất hiện trên một vùng da và bé thường gãi nhiều. Còn ở tay chân miệng, vết loét trong miệng khiến bé đau, chảy dãi và sợ ăn thường là dấu hiệu đáng chú ý. Tuy vậy, một số bé tay chân miệng chỉ có vài nốt kín đáo ở mông, đầu gối hoặc nếp gấp, nên ba mẹ không nên dựa riêng vào số lượng nốt để đoán bệnh.

Lưu ý cho ba mẹ: Không phải bé tay chân miệng nào cũng có mụn nước rõ ở lòng bàn tay. Nếu bé sốt, nổi nốt ở nhiều vị trí hoặc ba mẹ không chắc con bị bệnh gì, hãy đưa bé đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Mỗi bệnh có quá trình diễn tiến riêng. Theo dõi sát từng ngày giúp ba mẹ chăm sóc con phù hợp và biết lúc nào cần nhờ đến bác sĩ.
Sau thời gian ủ bệnh, bé thường sốt, đau họng, loét miệng rồi nổi mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và có thể ở mông, đầu gối. Vết loét khiến bé đau khi nuốt nên hay chảy dãi, quấy khóc và bỏ bú. Đa số bé tự hồi phục sau khoảng 7 đến 10 ngày, khi vết loét lành và mụn nước khô dần.
Thủy đậu thường bắt đầu bằng mệt mỏi, sốt nhẹ và chán ăn, sau đó nổi các đốm đỏ ở ngực, lưng, mặt rồi lan ra khắp người. Các đốm đỏ chuyển thành mụn nước mọng, dịch có thể đục dần rồi khô lại thành vảy. Vì các nốt nổi thành nhiều đợt nên cùng lúc trên da bé có thể thấy đủ các giai đoạn. Nếu bé gãi làm vỡ mụn nước, vi khuẩn dễ xâm nhập gây nhiễm trùng da, để lại vết thâm hoặc sẹo.

Mức độ nặng của tay chân miệng không phụ thuộc vào việc mụn nước nổi nhiều hay ít, mà phụ thuộc vào các dấu hiệu toàn thân của bé. Ba mẹ nên đưa con đến cơ sở y tế sớm khi thấy một trong những dấu hiệu sau:
Bệnh có thể diễn tiến nhanh, vì vậy ba mẹ không nên chần chừ theo dõi tại nhà khi thấy các dấu hiệu nặng, kể cả vào ban đêm. Với bé nhỏ, bé có bệnh nền hoặc bé chưa tiêm phòng thủy đậu mà vừa tiếp xúc người bệnh, ba mẹ nên hỏi bác sĩ sớm.
Dù là bệnh nào, ba mẹ cũng nên giữ da bé sạch, hạn chế gãi, giúp bé ăn uống dễ chịu và hỏi bác sĩ trước khi bôi hay cho bé dùng bất kỳ loại thuốc nào.
Ba mẹ có thể lau hoặc tắm nhanh cho bé bằng nước ấm trong phòng kín gió, dùng khăn sữa mềm thấm nhẹ chứ không chà xát lên vùng có mụn nước. Ba mẹ nên cắt ngắn móng tay, cho bé mặc đồ cotton rộng rãi, thoáng mát và không chọc vỡ mụn nước. Ủ quá ấm khiến bé ra nhiều mồ hôi và khó chịu hơn, nên ba mẹ cần giữ phòng ngủ thông thoáng, sạch sẽ.
Khi miệng đau, bé thường sợ ăn. Ba mẹ nên chia nhỏ bữa ăn thành nhiều cữ, chuẩn bị món mềm, lỏng như cháo loãng, súp xay nhuyễn và để nguội bớt trước khi cho bé ăn, tránh món quá mặn, quá chua hoặc còn nóng. Bé nên được uống nước từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần. Nếu bé từ chối ăn uống, môi khô, mắt trũng hoặc đi tiểu ít, ba mẹ hãy đưa con đến cơ sở y tế.

Với tay chân miệng, bé nên nghỉ ở nhà khoảng 10 ngày kể từ khi khởi phát và chỉ đi học lại khi hết sốt không cần thuốc hạ sốt, mụn nước đã khô, ăn uống được và có ý kiến của bác sĩ hoặc nhà trường. Với thủy đậu, bé cần ở nhà cho đến khi các nốt đã đóng vảy. Virus tay chân miệng có thể thải qua phân trong nhiều tuần, nên người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho bé và thường xuyên lau sạch đồ chơi, bề mặt bé hay chạm vào.
Cảnh báo cho ba mẹ: Ba mẹ không nên tự ý bôi thuốc ngứa, thuốc màu hay thuốc chống dị ứng lên mụn nước của bé khi chưa hỏi bác sĩ. Cũng không nên cạo gió, đắp lá hoặc dùng mẹo dân gian vì có thể làm trầy da, nhiễm khuẩn và gây khó khăn cho bác sĩ khi đánh giá bệnh.
Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ thường gặp khi con có mụn nước kèm sốt.
Thủy đậu thường để lại miễn dịch lâu dài nên hiếm khi mắc lại. Tay chân miệng do nhiều chủng virus gây ra nên bé vẫn có thể mắc nhiều lần.
Ba mẹ không cần kiêng quá mức. Bé vẫn có thể được lau hoặc tắm nhanh bằng nước ấm sạch trong phòng kín gió, thấm khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm. Nếu da bé có nốt vỡ hoặc trầy xước, ba mẹ nên hỏi bác sĩ cách vệ sinh phù hợp.
Không nên. Việc dùng thuốc cho trẻ cần có chỉ định của bác sĩ. Ba mẹ hãy mô tả cho bác sĩ biết vị trí nốt, mức độ ngứa và các dấu hiệu đi kèm để được tư vấn phù hợp.
Thủy đậu có vắc xin phòng ngừa, thời điểm tiêm tùy loại vắc xin và theo tư vấn của bác sĩ. Với tay chân miệng, vắc xin chỉ bảo vệ trước một số chủng virus, nên bé vẫn cần được giữ vệ sinh tay và môi trường sống. Ba mẹ nên hỏi bác sĩ về lịch tiêm phù hợp cho con.
Ba mẹ chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên món mềm, lỏng và để nguội bớt, cho bé uống nước từng ngụm nhỏ. Nếu bé không chịu ăn uống, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước, hãy đưa con đi khám.
Tay chân miệng và thủy đậu đều gây mụn nước nhưng khác nhau về vị trí nổi nốt, mức độ ngứa và thời gian ủ bệnh, nên khi chưa chắc con bị bệnh gì, ba mẹ hãy đưa bé đi khám sớm. Ba mẹ có thể tham khảo thêm các sản phẩm chăm sóc bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!
Nguồn tham khảo
| Lần cập nhật | Ngày | Người cập nhật | Nội dung cập nhật |
|---|---|---|---|
| Lần 01Mới nhất | 31/10/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Cập nhật nội dung bài viết |
| Ngày xuất bản | 29/10/2026 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Xuất bản bài viết |
Bài viết có hữu ích với bạn không?
Có
Không
Cám ơn bạn đã phản hồi!
Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?