Viêm não mô cầu ở trẻ là gì? Dấu hiệu, nguy hiểm và cách phòng ngừa

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 05/11
5 lượt xem
Viêm não mô cầu là gì? Những điều ba mẹ cần biết để bảo vệ bé
  • Viêm não mô cầu là cách gọi quen thuộc của bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn não mô cầu gây ra, có thể diễn tiến rất nhanh.
  • Bệnh lây qua đường hô hấp, trẻ nhỏ và thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ mắc cao hơn.
  • Sốt cao, đau đầu, nôn, cứng gáy hoặc ban đỏ tím không mờ khi ấn là những dấu hiệu cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay.
  • Tiêm vắc xin theo tư vấn của bác sĩ và giữ vệ sinh hằng ngày giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cho bé.

Ba mẹ cùng xem chi tiết ngay bên dưới nhé.

Viêm não mô cầu là gì và vì sao căn bệnh này khiến nhiều ba mẹ lo lắng? Bài viết dưới đây giúp mẹ hiểu rõ tên gọi, nguyên nhân, đường lây, dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay, biến chứng và cách phòng ngừa để chủ động bảo vệ con yêu.

Xem thêm

1 Viêm não mô cầu là gì?

Viêm não mô cầu là cách gọi quen thuộc của bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) gây ra. Vi khuẩn này có thể cư trú ở mũi họng của một số người mà không gây triệu chứng gì. Tuy nhiên, khi xâm nhập vào máu hoặc màng não, chúng có thể gây viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết.

Bệnh thường khởi phát đột ngột ở người đang khỏe mạnh. Thể nặng nhất là nhiễm khuẩn huyết tối cấp, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ sau khi khởi phát. Tỷ lệ tử vong có thể từ 8 đến 15%, và khoảng 10 đến 20% số ca có di chứng nặng nề như chậm phát triển tinh thần, điếc hoặc liệt.

Vì bệnh có thể nặng lên chỉ trong vài giờ, ba mẹ không nên coi đây là một cơn sốt vặt thông thường. Khi bé sốt kèm các biểu hiện bất thường, việc đưa con đến cơ sở y tế sớm là điều quan trọng hơn cả.

Tỷ lệ tử vong và di chứng lâu dài của bệnh do não mô cầu ở trẻ nhỏ.
Tỷ lệ tử vong và di chứng lâu dài của bệnh do não mô cầu ở trẻ nhỏ.

Viêm não mô cầu và viêm màng não khác nhau thế nào?

Viêm não mô cầu là tên gọi dân gian của bệnh do não mô cầu. Vi khuẩn này chủ yếu gây viêm màng não (lớp màng bao quanh não và tủy sống) hoặc nhiễm khuẩn huyết, nên tên gọi y khoa chính xác hơn là bệnh do não mô cầu hoặc viêm màng não do não mô cầu. Viêm màng não còn có thể do các tác nhân khác như phế cầu hay vi rút, vì vậy không phải mọi ca viêm màng não đều là bệnh do não mô cầu.

2 Nguyên nhân và đường lây của bệnh

Thủ phạm gây bệnh là vi khuẩn não mô cầu, được chia thành 13 nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm A, B, C, W-135, X và Y có khả năng gây dịch. Mỗi nhóm có đặc điểm lưu hành và loại vắc xin phòng ngừa riêng.

Bệnh lây qua đường hô hấp, khi hít phải giọt dịch tiết mũi họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn. Hôn, dùng chung ly chén, đồ dùng cá nhân hoặc sinh hoạt trong môi trường tập trung đông người như nhà trẻ, trường học, ký túc xá đều có thể làm tăng nguy cơ lây truyền. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 10 ngày, hay gặp nhất là 3 đến 4 ngày.

Trẻ nhỏ và thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ mắc cao hơn. Khi cơ thể mệt mỏi hoặc hệ miễn dịch suy giảm, khả năng nhiễm bệnh cũng tăng lên.

Lưu ý cho ba mẹ: Ba mẹ nên tập cho cả nhà thói quen rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi và không dùng chung khăn mặt, ly uống nước, bàn chải đánh răng với bé.

3 Bệnh viêm não mô cầu ở Việt Nam hiện nay ra sao?

Tại Việt Nam, bệnh được ghi nhận rải rác chứ không thường xuyên bùng phát thành dịch lớn. Ở khu vực phía Nam, từ năm 2012 đến nay các ca bệnh xuất hiện lẻ tẻ, chưa ghi nhận ổ dịch lớn và nhóm huyết thanh chính là nhóm B. Bệnh thường gặp vào thời điểm giao mùa.

Bên cạnh nhóm B, các nhóm C và W cũng được ghi nhận lưu hành tại nước ta. Vì có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ để chọn loại vắc xin phù hợp cho bé.

4 Dấu hiệu nhận biết bệnh ở trẻ

Ban đầu bé có thể chỉ sốt và mệt như cảm cúm, nhưng với bệnh do vi khuẩn não mô cầu, tình trạng thường xấu đi rất nhanh chỉ sau nửa ngày đến một ngày. Ba mẹ hãy theo dõi sát các biểu hiện dưới đây.

Dấu hiệu thường gặp

  • Sốt cao đột ngột, kèm run rẩy, ớn lạnh.
  • Đau đầu dữ dội khiến bé quấy khóc, bứt rứt hoặc ôm đầu liên tục.
  • Buồn nôn hoặc nôn nhiều lần.
  • Cứng gáy, bé đau và khó cúi gập cằm chạm vào ngực.
  • Sợ ánh sáng, hay nhắm mắt hoặc tìm góc tối.
  • Lơ mơ, li bì, khó đánh thức.
  • Nổi ban xuất huyết dưới da với các chấm hoặc đốm đỏ, tím thẫm, có thể hình sao.
Các dấu hiệu thường gặp của bệnh do não mô cầu ở trẻ.
Các dấu hiệu thường gặp của bệnh do não mô cầu ở trẻ.

Dấu hiệu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Khác với trẻ lớn có thể nói đau đầu hay cứng cổ, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường có biểu hiện khó đoán hơn. Ba mẹ cần chú ý từng thay đổi nhỏ trong sinh hoạt của con:

  • Sốt cao, tay chân lạnh ngắt dù trán và người rất nóng.
  • Bé khóc thét hoặc khóc bất thường từng cơn, dỗ mãi không nín.
  • Bỏ bú hoặc bú kém, nôn trớ liên tục.
  • Thóp trước trên đỉnh đầu phồng căng.
  • Ngủ li bì, khó đánh thức, người mềm nhũn hoặc cứng đờ.

Quấy khóc, lười bú rất dễ bị nhầm với mọc răng hay khó chịu trong người. Vì vậy, ba mẹ hãy quan sát cả nét mặt và độ nhanh nhẹn của con để nhận ra bất thường kịp thời.

5 Biến chứng nguy hiểm của bệnh

Khi vi khuẩn tấn công, bé không chỉ đối mặt với cơn nguy kịch trước mắt mà còn có thể gặp những di chứng kéo dài. Mức độ ảnh hưởng khác nhau ở từng bé, ba mẹ có thể xem bảng dưới đây để dễ đối chiếu.

Thể bệnhDiễn biếnHậu quả có thể gặp
Viêm màng não mủVi khuẩn gây viêm lớp màng bao quanh não và tủy sốngChậm phát triển trí tuệ, động kinh, điếc, giảm thị lực
Nhiễm khuẩn huyếtVi khuẩn vào máu, làm tổn thương thành mạch gây chảy máu dưới da và các cơ quanHoại tử mô, có thể phải cắt cụt chi
Sốc nhiễm khuẩn, suy nhiều cơ quanNhiều cơ quan suy giảm chức năng cùng lúc, diễn tiến nhanhNguy kịch tính mạng; người qua khỏi có thể giảm chức năng thận

Nhiều ba mẹ nghĩ rằng khi con hạ sốt, qua cơn nguy hiểm là đã khỏi hẳn. Thực tế, các di chứng như giảm hoặc mất thính lực, tổn thương thần kinh hay mất chi có thể theo bé lâu dài và cần được theo dõi, phục hồi chức năng kiên trì.

Các biến chứng và di chứng có thể gặp sau khi trẻ mắc bệnh não mô cầu.
Các biến chứng và di chứng có thể gặp sau khi trẻ mắc bệnh não mô cầu.

6 Cách phòng ngừa bệnh cho bé

Phòng bệnh hiệu quả cần kết hợp tiêm vắc xin theo tư vấn của bác sĩ và giữ gìn vệ sinh hằng ngày cho cả gia đình.

  • Tiêm vắc xin phòng não mô cầu theo tư vấn của bác sĩ. Hiện có vắc xin phòng nhóm A, C, Y, W-135 và vắc xin phòng nhóm B, mỗi loại bảo vệ các nhóm huyết thanh nhất định.
  • Rửa tay bằng xà phòng trước khi bế ẵm, cho bé ăn và sau khi đi vệ sinh.
  • Giữ nhà cửa thoáng mát, sạch sẽ, định kỳ lau chùi đồ chơi và các đồ vật bé hay ngậm, cầm nắm.
  • Hạn chế đưa bé đến nơi đông người hoặc tiếp xúc gần với người đang ho, sốt hay nghi mắc bệnh.
  • Cho bé ăn uống đủ chất, giữ ấm và sinh hoạt điều độ để nâng cao thể trạng.

Về lịch tiêm, độ tuổi bắt đầu và số mũi khác nhau tùy loại vắc xin và độ tuổi của bé khi tiêm mũi đầu tiên. Ba mẹ hãy mang sổ tiêm chủng đến cơ sở tiêm chủng để bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn lịch tiêm phù hợp với con. Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nhưng không bảo vệ 100% và chưa có loại nào phòng được mọi nhóm huyết thanh, nên ba mẹ vẫn cần giữ vệ sinh và theo dõi sức khỏe của bé mỗi ngày.

7 Khi nào cần đưa bé đi khám hoặc cấp cứu ngay?

Thay vì chần chừ chờ xem con có đỡ hay không, ba mẹ hãy nhớ các dấu hiệu báo động dưới đây. Với căn bệnh này, mỗi giờ trôi qua đều quan trọng.

  • Sốt cao liên tục: bé không hạ sốt dù đã dùng thuốc hạ sốt đúng liều.
  • Ban xuất huyết: xuất hiện đốm đỏ, chấm tím thẫm dưới da; khi ấn đáy ly thủy tinh trong suốt lên đốm da đó, đốm tím không mờ đi hay biến mất.
  • Dấu hiệu thần kinh: đau đầu dữ dội, nôn liên tục, cứng gáy hoặc khóc thét không ngừng.
  • Thay đổi ý thức: ngủ li bì, lơ mơ, khó đánh thức, phản ứng đờ đẫn hoặc co giật.
  • Dấu hiệu nặng toàn thân: thở nhanh, thở gấp, da tái nhợt, tay chân lạnh ngắt.
Dùng ly thủy tinh trong suốt ấn lên nốt ban để xem ban có mờ đi hay không.
Dùng ly thủy tinh trong suốt ấn lên nốt ban để xem ban có mờ đi hay không.

Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, ba mẹ hãy gọi cấp cứu 115 hoặc bế bé đến bệnh viện gần nhất ngay, không tự mua thuốc điều trị tại nhà. Ba mẹ cũng lưu ý không phải bé nào cũng nổi ban ngay từ đầu, và ban khó nhận thấy hơn trên da sẫm màu. Vì vậy, dù chưa thấy ban nhưng bé có các dấu hiệu nghi ngờ, ba mẹ vẫn nên đưa con đi khám.

8 Câu hỏi thường gặp về bệnh não mô cầu ở trẻ

Dưới đây là những thắc mắc ba mẹ thường hỏi khi tìm hiểu về căn bệnh này.

Vì sao trẻ nhỏ dễ mắc bệnh hơn?

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thường sinh hoạt tập trung ở nhà trẻ, trường mẫu giáo nên dễ tiếp xúc với nguồn lây hơn. Vì vậy, ba mẹ nên chú ý giữ vệ sinh và theo dõi sức khỏe của bé sát sao.

Bệnh có chữa khỏi được không?

Bệnh cần được điều trị khẩn cấp tại bệnh viện bằng kháng sinh phù hợp cùng các biện pháp hỗ trợ khi cần. Bé được điều trị càng sớm thì nguy cơ biến chứng và tử vong càng giảm, vì vậy ba mẹ không nên chờ đợi khi có dấu hiệu nguy hiểm.

Ban xuất huyết có phải dấu hiệu duy nhất không?

Không phải. Ban xuất huyết là dấu hiệu rất điển hình nhưng không phải bé nào cũng nổi ban ngay từ đầu. Bệnh thường khởi phát bằng sốt cao, đau đầu và nôn, nên ba mẹ không nên đợi thấy ban mới đưa con đi khám.

Bé tiếp xúc với người bệnh thì cần làm gì?

Ba mẹ nên liên hệ cơ sở y tế để bác sĩ đánh giá nguy cơ và quyết định có cần dùng kháng sinh dự phòng hay không. Đồng thời, ba mẹ theo dõi sát thân nhiệt và các biểu hiện của bé trong khoảng 10 ngày.

Bé đã tiêm vắc xin thì còn có thể mắc bệnh không?

Vẫn có thể, vì vắc xin không bảo vệ 100% và mỗi loại chỉ phòng một số nhóm huyết thanh nhất định. Vì vậy, dù bé đã tiêm, ba mẹ vẫn cần giữ vệ sinh và đưa con đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Xem thêm:

Ba mẹ hãy ghi nhớ các dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay, kiểm tra sổ tiêm chủng của con và trao đổi với bác sĩ về lịch tiêm phù hợp nhé. Mẹ có thể xem thêm nhiều kiến thức chăm sóc bé tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được hỗ trợ nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Lần 01Mới nhất 05/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Cập nhật nội dung bài viết
Ngày xuất bản 04/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi