Viêm não mô cầu acyw là gì? Dấu hiệu nhận biết và lịch tiêm phòng cho bé

Đóng góp bởi: Phạm Thị Ngọc Ánh
Cập nhật 06/11
5 lượt xem
Viêm não mô cầu ACYW là gì? Những điều ba mẹ cần biết về vắc xin 4 chủng
  • Viêm não mô cầu ACYW là cách gọi quen thuộc của bệnh do vi khuẩn não mô cầu thuộc 4 nhóm A, C, Y, W gây ra, thường biểu hiện là viêm màng não hoặc nhiễm trùng máu và có thể tiến triển rất nhanh ở trẻ nhỏ.
  • Vắc xin ACYW chỉ phòng 4 nhóm A, C, Y, W, không bao gồm nhóm B, nên ba mẹ cần biết rõ bé đã tiêm loại vắc xin nào.
  • Hai loại vắc xin 4 chủng thường gặp là Menactra (từ 9 tháng tuổi) và MenQuadfi (từ 12 tháng tuổi), lịch tiêm phụ thuộc vào độ tuổi bé bắt đầu tiêm.
  • Bé 9 đến dưới 24 tháng tuổi tiêm Menactra 2 mũi cách nhau tối thiểu 3 tháng; từ 24 tháng tuổi chỉ cần 1 mũi.

Hiểu rõ bệnh và lịch tiêm giúp ba mẹ chủ động trao đổi với bác sĩ để chọn thời điểm tiêm phù hợp cho con.

Viêm não mô cầu ACYW là cụm từ nhiều ba mẹ tìm kiếm khi nghe nói đến vắc xin 4 chủng cho bé. Bài viết dưới đây giải thích bệnh này là gì, vắc xin ACYW phòng những nhóm vi khuẩn nào, bé nên tiêm ở độ tuổi nào và lịch tiêm cụ thể ra sao để ba mẹ dễ trao đổi với bác sĩ.

Xem thêm

1 Viêm não mô cầu ACYW là gì?

Viêm não mô cầu ACYW là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thuộc nhóm A, C, Y hoặc W gây ra. Trên thực tế, bệnh thường biểu hiện là viêm màng não mủ hoặc nhiễm trùng máu, nên nhiều tài liệu y tế gọi là viêm màng não mô cầu.

Vi khuẩn có thể cư trú ở mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Chúng lây từ người sang người qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc dịch tiết vùng họng, và đôi khi xâm nhập vào máu hoặc màng não gây bệnh nặng. Vì vậy, bệnh dễ lây ở những nơi sinh hoạt tập thể như trường học, nhà trẻ hay gia đình đông người.

Điều khiến ba mẹ lo lắng là bệnh có thể diễn tiến nhanh. Với viêm màng não do vi khuẩn nói chung, khoảng 1 trong 6 ca tử vong và khoảng 1 trong 5 người sống sót có di chứng lâu dài như điếc, co giật hoặc yếu liệt chi. Vì thế, phòng bệnh bằng vắc xin luôn được cân nhắc cho trẻ trong độ tuổi tiêm được.

Viêm não mô cầu ACYW là bệnh do vi khuẩn não mô cầu gây ra ở trẻ nhỏ.
Viêm não mô cầu ACYW là bệnh do vi khuẩn não mô cầu gây ra ở trẻ nhỏ.

2 Vắc xin viêm não mô cầu 4 chủng ACYW phòng những nhóm nào?

Vắc xin ACYW phòng 4 nhóm vi khuẩn não mô cầu là A, C, Y và W. Vắc xin không phòng nhóm B và không thay thế các loại vắc xin khác trong lịch tiêm chủng của bé.

Cả hai loại vắc xin 4 chủng được nhắc đến trong bài đều là vắc xin cộng hợp. Phần vỏ của vi khuẩn được gắn với một loại protein mang, giúp hệ miễn dịch còn non nớt của trẻ nhận diện vi khuẩn và tạo kháng thể tốt hơn. Khi kháng thể đã hình thành, cơ thể bé có sẵn "lá chắn" trước 4 nhóm vi khuẩn này nếu không may tiếp xúc.

Lưu ý cho ba mẹ: Mỗi vắc xin chỉ phòng đúng những nhóm vi khuẩn có trong thành phần. Nếu bé đã tiêm vắc xin não mô cầu khác, ba mẹ nên mang sổ tiêm chủng để bác sĩ tư vấn bé còn cần bổ sung mũi nào.

3 Vắc xin Menactra và MenQuadfi khác nhau thế nào?

Khi tìm hiểu về vắc xin 4 chủng, ba mẹ thường gặp hai tên gọi là Menactra và MenQuadfi, cùng do Sanofi sản xuất. Điểm khác nhau chính nằm ở độ tuổi chỉ định và loại protein mang, như bảng dưới đây.

Tiêu chíVắc xin MenactraVắc xin MenQuadfi
Nhóm vi khuẩn phòng ngừaA, C, Y, WA, C, Y, W
Độ tuổi chỉ địnhTừ 9 tháng tuổi đến 55 tuổiTừ 12 tháng tuổi trở lên
Protein mangGiải độc tố bạch hầuGiải độc tố uốn ván
Số mũi cho trẻ nhỏ2 mũi nếu bắt đầu tiêm lúc 9 đến dưới 24 tháng tuổi; 1 mũi nếu tiêm từ 24 tháng tuổi1 mũi từ 12 tháng tuổi trở lên

Bé 9 đến 11 tháng tuổi chưa đến tuổi dùng MenQuadfi nên Menactra là lựa chọn trong khoảng tuổi này. Từ 12 tháng tuổi trở lên, ba mẹ có thể trao đổi với bác sĩ tại điểm tiêm để chọn loại phù hợp với tình trạng sức khỏe và điều kiện thực tế của bé.

So sánh hai loại vắc xin 4 chủng là Menactra và MenQuadfi.
So sánh hai loại vắc xin 4 chủng là Menactra và MenQuadfi.

4 Lịch tiêm vắc xin ACYW cho từng độ tuổi

Lịch tiêm phụ thuộc vào độ tuổi bé bắt đầu tiêm. Bảng dưới đây giúp ba mẹ dễ đối chiếu, còn lịch cụ thể sẽ do bác sĩ quyết định sau khi khám sàng lọc cho bé.

Độ tuổi bắt đầu tiêmLoại vắc xinLịch tiêm
Từ 9 đến dưới 24 tháng tuổiMenactra2 mũi, mũi 2 cách mũi 1 tối thiểu 3 tháng
Từ 12 tháng tuổi trở lênMenQuadfi1 mũi
Từ 24 tháng tuổi đến 55 tuổiMenactra1 mũi

Như vậy, nếu bé bắt đầu tiêm Menactra từ 9 tháng tuổi thì cần đủ 2 mũi, còn từ 2 tuổi trở đi chỉ cần 1 mũi. Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể tư vấn tiêm nhắc lại sau tối thiểu khoảng 4 năm kể từ mũi trước.

Lịch tiêm vắc xin ACYW theo độ tuổi của trẻ.
Lịch tiêm vắc xin ACYW theo độ tuổi của trẻ.

5 Những lưu ý trước và sau khi tiêm vắc xin ACYW

Để buổi tiêm diễn ra suôn sẻ, ba mẹ nên chuẩn bị một vài điều đơn giản trước khi đưa bé đến điểm tiêm.

  • Mang theo sổ tiêm chủng: Bác sĩ cần xem các mũi bé đã tiêm để tư vấn khoảng cách phù hợp giữa các mũi.
  • Báo tình trạng sức khỏe của bé: Nếu bé đang sốt, ốm hoặc từng có phản ứng nặng với vắc xin, ba mẹ nên báo bác sĩ để được hoãn hoặc tư vấn lại.
  • Theo dõi bé sau tiêm: Ba mẹ nên ở lại điểm tiêm khoảng 30 phút, sau đó theo dõi bé tại nhà trong 1 đến 2 ngày.

Phần lớn phản ứng sau tiêm thường nhẹ như sưng đỏ hoặc đau chỗ tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc hay biếng ăn và thường tự hết sau vài ngày. Mỗi bé có cơ địa khác nhau, ba mẹ cứ giữ bình tĩnh và nghe bác sĩ tư vấn là được nhé.

6 Khi nào cần đưa bé đi khám hoặc cấp cứu ngay?

Dù đã hay chưa tiêm vắc xin, ba mẹ vẫn cần nhận biết dấu hiệu bất thường của bé. Giai đoạn đầu của bệnh dễ nhầm với cảm sốt thông thường, nên ba mẹ quan sát kỹ từng thay đổi nhỏ của con.

  • Dấu hiệu ban đầu: Bé sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt lả, sợ ánh sáng, nôn trớ hoặc quấy khóc bất thường.
  • Ở trẻ nhỏ: Bé bỏ bú, quấy khóc liên tục, khóc thét khi thay đổi tư thế đầu, thóp trước phồng căng.
  • Dấu hiệu nặng: Xuất hiện nốt hoặc mảng ban màu đỏ tím trên da, cứng cổ, co giật, thở nhanh, chân tay lạnh, li bì hoặc khó đánh thức.
Dấu hiệu sớm ba mẹ cần chú ý khi nghi ngờ viêm màng não ở trẻ nhỏ.
Dấu hiệu sớm ba mẹ cần chú ý khi nghi ngờ viêm màng não ở trẻ nhỏ.

Ba mẹ có thể dùng một chiếc ly thủy tinh trong suốt ấn nhẹ lên nốt ban: nếu màu đỏ tím không nhạt đi, bé cần được đưa đến cơ sở y tế có khoa cấp cứu gần nhất ngay. Khi có các dấu hiệu nặng, ba mẹ không nên tự theo dõi tại nhà hay chỉ cho bé uống thuốc hạ sốt để chờ bé khỏi.

Dấu hiệu nặng cần đưa bé đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.
Dấu hiệu nặng cần đưa bé đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

7 Câu hỏi thường gặp về vắc xin ACYW

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến mà nhiều ba mẹ gửi đến khi chuẩn bị đưa con đi tiêm.

Bé đã tiêm vắc xin não mô cầu nhóm B hoặc BC thì có cần tiêm ACYW không?

Mỗi vắc xin chỉ phòng đúng những nhóm vi khuẩn có trong thành phần. Vì vậy, vắc xin nhóm B hoặc BC không thay thế được vắc xin ACYW. Ba mẹ nên mang sổ tiêm chủng để bác sĩ tư vấn cụ thể cho bé.

Bé đang sốt nhẹ có tiêm vắc xin ACYW được không?

Khi bé đang sốt hoặc ốm, ba mẹ nên báo bác sĩ để được khám sàng lọc và thường sẽ hoãn tiêm cho đến khi bé khỏe lại. Như vậy bác sĩ dễ phân biệt triệu chứng của bệnh với phản ứng sau tiêm.

Vắc xin ACYW có thể gây phản ứng gì sau tiêm?

Phần lớn phản ứng sau tiêm thường nhẹ như sưng đỏ tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc hoặc biếng ăn và thường tự hết sau vài ngày. Nếu bé sốt cao kéo dài, li bì hoặc có biểu hiện bất thường khác, ba mẹ nên đưa bé đi khám ngay.

Người lớn có tiêm vắc xin ACYW được không?

Menactra được chỉ định đến 55 tuổi nên người lớn trong độ tuổi này có thể tiêm 1 mũi. Người sống hoặc làm việc ở nơi đông đúc, hay chuẩn bị đến vùng có nguy cơ cao, nên hỏi bác sĩ để được tư vấn riêng.

Vắc xin ACYW có bảo vệ bé suốt đời không?

Kháng thể có thể giảm dần theo thời gian. Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể tư vấn tiêm nhắc lại sau tối thiểu khoảng 4 năm kể từ mũi trước.

Xem thêm:

Bệnh có thể tiến triển nhanh, nên việc nắm rõ độ tuổi và lịch tiêm giúp ba mẹ chủ động hơn khi trao đổi với bác sĩ. Bên cạnh đó, mẹ có thể tham khảo thêm vitamin và khoáng chất, khẩu trang và nước rửa bình sữa cho việc chăm sóc con hằng ngày tại website avakids.com hoặc gọi hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được tư vấn miễn phí nhé!

Nguồn tham khảo

Lịch sử cập nhật
Lần cập nhật Ngày Người cập nhật Nội dung cập nhật
Ngày xuất bản 06/11/2026 Phạm Thị Ngọc Ánh Xuất bản bài viết

Bài viết có hữu ích với bạn không?

Có
Không

Cám ơn bạn đã phản hồi!

Xin lỗi bài viết chưa đáp ứng nhu cầu của bạn. Vấn đề bạn gặp phải là gì?

Bài tư vấn chưa đủ thông tin
Chưa lựa chọn được sản phẩm đúng nhu cầu
Bài tư vấn sai mục tiêu
Bài viết đã cũ, thiếu thông tin
Gửi