10 ảnh hưởng của việc ba mẹ ly hôn đối với con trẻ và hướng khắc phục giúp giảm nhẹ ảnh hưởng

Hệ lụy của việc ly hôn không chỉ ảnh hưởng hưởng trực tiếp đến bố mẹ, bên cạnh đó, còn mang đến những tác động tiêu cực đối với thể chất và tinh thần về lâu dài con trẻ. Điều này có thể dẫn đến những kết quả không mong muốn.

Trong bài viết hôm nay, AVAKids sẽ giúp bạn tìm hiểu những ảnh hưởng mà trẻ em có thể đối mặc khi bố mẹ chúng quyết định ly hôn. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm giảm thiểu những tác động này đối với trẻ.

1Ảnh hưởng của ly hôn đối với trẻ em trong ngắn hạn

Bé sẽ rất tiêu cực khi bố mẹ ly hôn. Nguồn từ Freepik

Khi bố mẹ cư xử thô lỗ hoặc trù dập lẫn nhau trong khi ly hôn, những đứa trẻ chứng kiến những cuộc cãi vã giữa bố mẹ đôi khi có thể chịu những ảnh hưởng ngắn hạn dưới đây:

Lo lắng

Hậu quả của bố mẹ ly hôn khiến đứa trẻ trở nên căng thẳng, hồi hộp và lo lắng. Trẻ nhỏ dễ gặp phải tình trạng này hơn vì chúng phụ thuộc nhiều vào cả bố lẫn mẹ. Một đứa trẻ hay lo lắng sẽ khó tập trung vào việc học và có thể mất hứng thú với những hoạt động mà chúng yêu thích.

Căng thẳng liên tục

Theo Học viện Tâm thần Trẻ em & Vị thành niên Hoa Kỳ, nhiều đứa trẻ tự coi mình là lý do đằng sau cuộc ly hôn của bố mẹ và phải có trách nhiệm hàn gắn lại mối hệ này. Điều này có thể dẫn đến căng thẳng và áp lực lớn lên tâm trí trẻ, dẫn đến một số hệ lụy như tâm lý tiêu cực và thường gặp ác mộng.

Nỗi đau buồn

Nỗi buồn tột độ ập đến trong trái tim và tâm trí của trẻ. Không có điều gì có thể làm chúng vui vẻ trong cuộc sống và đáng ngại nhất, chúng có thể rơi vào trầm cảm. Đây là biểu hiện lâu dài của nỗi buồn này.

Vỡ mộng và đau khổ

Những đứa trẻ sau cuộc ly hôn của bố mẹ có thể cảm thấy tuyệt vọng vì chúng không có được sự chăm sóc tinh thần toàn diện từ bố mẹ. Tình trạng này thậm chí còn tồi tệ hơn nếu đứa trẻ được chăm sóc bởi chỉ bố/mẹ và không có quyền được bên cạnh người còn lại.

Tâm trạng thất thường và dễ nóng giận

Trẻ nhỏ có thể bị thay đổi tâm trạng bất chợt và trở nên cáu kỉnh ngay cả khi tiếp xúc với những người thân quen của chúng. Một số đứa trẻ sẽ trở nên trầm mặc, chúng ngừng nói chuyện với mọi người và thu mình vào một thế giới riêng. Chúng trở nên yên lặng và chỉ muốn được ở một mình.

Tác động trong ngắn hạn của ly hôn có thể cản trở sự phát triển tâm sinh lý của trẻ, điều này có thể dẫn đến những hệ lụy lâu dài.

2Ảnh hưởng của ly hôn đối với trẻ em trong dài hạn

Những tác động tiêu cực ảnh hưởng tới trẻ khi bố mẹ ly hôn. Nguồn từ Freepik

Mọi thứ có thể trở nên khó khăn đối với một đứa trẻ, khi chúng chứng kiến bố mẹ cãi vã và chia lìa. Tâm trí của chúng vẫn còn yếu ớt và chúng có thể dễ dàng bị ảnh hưởng bởi những sự kiện xảy ra xung quanh. Sau đây là những tác động lâu dài của việc ly hôn đối với trẻ:

Vấn đề về hành vi và xã hội

Một đứa trẻ có nhiều nguy cơ phát triển hành vi bạo lực và chống đối xã hội khi bố mẹ ly hôn. Chúng dễ dàng mất bình tĩnh một cách đột ngột và không ngần ngại tấn công ai đó. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến sự hình thành tư duy tội phạm, đặc biệt là ở lứa tuổi vị thành niên.

Các nghiên cứu cho thấy hầu hết những đứa trẻ có bố mẹ ly hôn đều có những đặc điểm đặc trưng là hung hăng và không vâng lời ở nhiều mức độ. Sự cực đoan của tình trạng này khiến trẻ trở nên lạc loài trong một tập thể xã hội.

Vấn đề với các mối quan hệ

Khi con cái lớn lên và chứng kiến một cuộc hôn nhân thất bại của bố mẹ, chúng nảy sinh nghi ngờ về tình yêu và sự gắn bó trong một mối quan hệ. Chúng có vấn đề về lòng tin và cảm thấy khó khăn khi giải quyết xung đột trong một mối quan hệ. Những đứa trẻ như vậy, khi trưởng thành, sẽ bắt đầu mọi quan hệ nào với một suy nghĩ tiêu cực.

Dễ lạm dụng chất gây nghiện

Ma túy và rượu bia trở thành cách thức để trẻ vị thành niên trút bỏ nỗi thất vọng và lo lắng. Các nghiên cứu đã chỉ ra tỷ lệ lạm dụng chất kích thích cao hơn ở thanh thiếu niên có bố mẹ ly hôn. Tất nhiên, bên cạnh đó, sự chăm sóc của bố/mẹ đơn thân vẫn mang tính quyết định đến xu hướng sử dụng chất gây nghiện của thanh thiếu niên.

Tuy nhiên, xác suất để một vị thành niên bị sự cám dỗ trước chất kích thích là rất cao. Lạm dụng chất kích thích trong thời gian dài có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ.

Trầm cảm

Cảm giác đau buồn do bố mẹ ly hôn có thể khiến con trẻ rơi vào trầm cảm. Trầm cảm là một vấn đề sức khỏe tâm thần, và những đứa trẻ chứng kiến cảnh ly hôn có tỷ lệ trầm cảm và sống xa rời xã hội cao hơn. Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng ly hôn có thể là một trong những yếu tố gây ra các trường hợp rối loạn lưỡng cực ở trẻ em.

Trình độ học vấn và vị thế xã hội kém

Những tác động tiêu cực đến tâm lý của trẻ sau khi bố mẹ ly hôn làm giảm sự quan tâm của trẻ đối với việc học hành. Những đứa trẻ chứng kiến bố mẹ ly hôn cho thấy kết quả học tập ở trường của chúng bị sụt giảm nghiêm trọng.

Điều này gây ra cản trở đáng kể khả năng học tập của trẻ ở trường. Sự chậm tiến bộ trong giáo dục cản trở triển vọng nghề nghiệp của chúng khi trưởng thành, dẫn đến khó có được vị thế xã hội cao.

3Các yếu tố quyết định phản ứng khi bố mẹ ly hôn ở trẻ

Trẻ có thể phản ứng rất gắt gao nếu bố mẹ ly hôn. Nguồn từ Freepik

Sau đây là một số yếu tố đóng một vai trò quan trọng trong mức độ bị ảnh hưởng của con cái khi bố mẹ ly hôn:

Giới tính

Ly hôn ảnh hưởng đến bé trai và bé gái như nhau, nhưng trong một số trường hợp; việc trẻ là trai hay gái có thể chịu tác động bất lợi hơn so với giới tính còn lại. Chẳng hạn, trầm cảm do ly hôn ở bé trai cao hơn bé gái.

Mặt khác, bé gái có xu hướng phát triển các vấn đề nghiêm trọng về hành vi. Nhìn chung, ly hôn có mức độ phản ứng tâm lý tương đương nhau giữa trẻ em ở cả hai giới tính.

Độ tuổi

Tuổi của đứa trẻ đóng một vai trò quan trọng trong cách chúng phản ứng với sự tan vỡ của bố mẹ chúng:

Đối với trẻ mới biết đi

• Nếu một đứa trẻ sơ sinh còn quá nhỏ để hiểu về việc ly hôn của bố mẹ, thì đối với một đứa trẻ mới sinh, ảnh hưởng của việc này dần trở nên rõ rệt.
• Tưởng như với độ tuổi này, những tác động của ly hôn không hề nghiệm trọng, nhưng thực tế lại không hề dễ dàng với trẻ. Trẻ mới biết đi khi thấy rằng cha mẹ không còn là một phần trong cuộc sống của mình nữa, nhưng không hiểu lý do. Lúc này, chúng có thể khăng khăng đòi gặp bố/mẹ và sẽ nổi cơn thịnh nộ vì điều đó.
• Trẻ mới biết đi có thể cảm thấy lo lắng, đeo bám và khóc nức nở khi nhớ bố/mẹ hoặc rối bời khi bố/mẹ không còn ở cạnh mình.

Đối với trẻ tiểu học

• Vào độ tuổi này, trẻ có thể hiểu rằng có điều bất ổn trong mối quan hệ giữa bố mẹ chúng. Chúng có thể nhận ra bố mẹ chúng có sự chia rẽ trong mối quan hệ, nhưng có thể không xác định được mục đích của việc ly hôn.
• Trẻ tiểu học dễ lo lắng và căng thẳng khi nhận ra rằng mình sẽ không còn sống với cả bố và mẹ nữa.
• Có thể biểu hiện kém ăn, không thích chơi với bạn bè và sẽ đòi bố mẹ quay lại với nhau.

Trẻ từ 10 đến 13 tuổi

• Lúc này, trẻ có thể lý giải việc bố mẹ ly hôn nhưng sẽ phản đối hoặc hoặc không chấp nhận thực tế ấy. Chúng có thể trốn khỏi nhà đến lén gặp bố/mẹ.
• Thành tích kém và mất hứng thú trong học tập. Chúng cũng sẽ trở nên cáu kỉnh về những vấn đề nhỏ nhặt.
• Chúng có thể coi mình là nguyên nhân của cuộc ly hôn và sẽ cố gắng hàn gắn cuộc hôn nhân của bố mẹ.

Độ tuổi vị thành niên

• Trẻ vị thành niên nhận thức được việc ly hôn và hiểu rõ lý do sau nó. Do đó, chúng cảm thấy thất vọng khi thấy bố mẹ mình đi theo con đường riêng.
• Trẻ vị thành niên có thành tích kém, thu mình khỏi vòng kết nối bạn bè hiện tại và có thể cắt đứt cả những người thân của mình. Chúng cũng có thể ngừng nói chuyện với bố/mẹ hoặc cả hai do tức giận và thất vọng.
• Có thể cho thấy những dấu hiệu đầu tiên của xu hướng lạm dụng chất kích thích như nghiện rượu và ma tuý. Ngoài ra, nếu đang trong một mối quan hệ tình cảm, chúng có xu hướng căng thẳng và gây gổ với đối phương.

Sự hỗ trợ và ủng hộ về mặt tinh thần

Nếu đứa trẻ có một chỗ dựa về tinh thần ổn định, chúng sẽ ít bị tác động tiêu cực của việc cha mẹ ly hôn. Sự hỗ trợ về mặt tinh thần có thể bao gồm việc anh chị em và ông bà chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong khi cha mẹ ruột giải quyết ly hôn.

Trong một số trường hợp, nếu người bố/mẹ đơn thân có thể xử lý tình huống một cách bình tĩnh và hợp lý, điều này có thể đảm bảo rằng đứa trẻ không phải chịu bất kỳ ảnh hưởng xấu nào từ việc ly hôn.

Rõ ràng là đứa trẻ không thể tránh khỏi đau khổ, nhưng bố mẹ và người thân hoàn toàn có thể nỗ lực để giảm nhẹ nó.

4Làm thế nào để giảm nhẹ nỗi buồn của một đứa trẻ khi bố mẹ ly hôn

Cách để trẻ giảm nổi buồn khi bố mẹ ly hôn. Nguồn từ Freepik

Dưới đây là một số mẹo mà bố mẹ có thể áp dụng để giữ vững tinh thần cho trẻ:

Nói cho trẻ biết về cuộc ly hôn sẽ diễn ra

Nói cho trẻ biết rằng bố mẹ sẽ ly hôn có thể khiến đứa trẻ đỡ bối rối và sốc. Hãy nói với chúng rằng bố và mẹ đã quyết định ra ở riêng và việc này hoàn toàn không phải là lỗi của chúng. Đừng hạ thấp và đổi lỗi cho đối phương về cuộc ly hôn này, cũng như giữ lời nói thân thiện với con của bạn.

Tiếp tục ở cạnh trẻ với tư cách là bố mẹ

Học viện Tâm thần Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ tuyên bố rằng những đứa trẻ có bố mẹ ly hôn sẽ tốt hơn khi cha mẹ tiếp tục tham gia vào việc nuôi dạy chúng. Dù cho bạn đã ly hôn, hãy đảm bảo bạn sẽ cùng con kỷ niệm tất cả các sự kiện quan trọng của gia đình, đặc biệt là sinh nhật của của con.

Tiếp tục nuôi dạy con bạn với tư cách là cha mẹ để con có một tuổi thơ lành mạnh. Và nói cho chúng biết, quyết định của bạn sẽ không ảnh hưởng đến cuộc sống của bố mẹ và chúng cũng như các hoạt động hàng ngày của chúng.

Duy trì thói quen tốt cho con

Điều này đặt biệt cần thiết cho trẻ ở độ tuổi mới biết đi. Đừng để ly hôn làm gián đoạn thói quen sinh hoạt của con bạn. Tiếp tục cho trẻ ăn, tắm và ngủ, tất cả cùng một lúc như trước đây. Hãy âu yếm con và dành thời gian chất lượng cho con. Những điều này sẽ mang lại cảm giác bình thường trong cuộc sống của một đứa trẻ.

Tránh các tranh chấp về quyền nuôi con kéo dài

Tranh chấp quyền nuôi con là một cuộc tranh chấp pháp lý không mấy vui vẻ giữa các cặp vợ chồng ly hôn về quyền giám hộ cho con. Tranh chấp này được giải quyết tại tòa án và có thể kéo dài rất lâu nếu không có được sự đồng thuận chung.

Con trẻ có thể cảm thấy căng thẳng nếu tòa án gây áp lực cho trẻ, bằng cách yêu cầu trẻ chọn sống cùng bố hoặc mẹ. Để ngăn chặn sự đau đớn cho con, hãy giữ chúng không tham gia vào bất kỳ thủ tục pháp lý nào. Thay vào đó, hãy chọn nuôi dưỡng đứa trẻ cùng nhau như cha mẹ, mặc dù đã ly hôn.

Không ngăn cấm trẻ gặp lại bố/mẹ của mình

Nếu bạn giành được quyền nuôi con, thì đừng hạn chế hoặc ngăn cản đứa con mình gặp bố hoặc mẹ của chúng. Hãy nhớ rằng, vợ/chồng cũ của bạn vẫn là cha mẹ ruột của con bạn và cũng có các quyền như bạn. Khi trẻ em được ở cạnh với cả bố và mẹ, chúng có một tuổi thơ bình thường, ngay cả khi bố mẹ không cùng chung sống dưới một mái nhà.

Những giải pháp trên đây có thể giúp ngăn ngừa vết sẹo tinh thần lâu dài của trẻ, và để trẻ có một tuổi thơ hạnh phúc và bình thường. Hy vọng bài viết hữu ích và có giá trị với bạn!

Nguyệt Quế tổng hợp từ MomJunction