Làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ? Hiểu đúng để xử lý an toàn

Nghẹt mũi khi ngủ khiến bé khó thở, ngủ không ngon và dễ quấy khóc về đêm. Vậy làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ an toàn, hiệu quả? Bài viết dưới đây từ AVAKids sẽ chia sẻ những cách đơn giản giúp bé dễ thở và ngủ ngon hơn.

1Dấu hiệu trẻ bị nghẹt mũi

• Thở khò khè, khó thở: Khi bị nghẹt mũi, trẻ thường phát ra tiếng khò khè, thở nặng hoặc phải há miệng để thở. Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất, особенно khi bé ngủ.
• Chảy nước mũi: Trẻ có thể bị chảy nước mũi trong hoặc đặc, đôi khi kèm theo dịch nhầy tích tụ gây tắc nghẽn đường thở.
• Quấy khóc, khó chịu: Do cảm giác bí bách, trẻ dễ cáu gắt, quấy khóc nhiều hơn bình thường và khó dỗ.
• Bú kém, bỏ bú: Nghẹt mũi khiến trẻ khó thở khi bú, dẫn đến tình trạng bú ngắt quãng, bú ít hoặc thậm chí bỏ bú.
• Ngủ không sâu giấc: Trẻ thường ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc, có thể kèm theo ngáy nhẹ hoặc thở không đều.

2Nguyên nhân khiến bé bị nghẹt mũi khi ngủ

Muốn biết làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ, trước hết cần hiểu vì sao bé bị nghẹt mũi. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Cảm lạnh, viêm đường hô hấp trên: niêm mạc mũi sưng nề, tăng tiết dịch.
• Không khí khô, lạnh hoặc thay đổi thời tiết: khiến mũi bé bị kích ứng.
• Viêm mũi dị ứng: thường đi kèm hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong.
• Sữa trớ lên mũi ở trẻ sơ sinh: làm bé khò khè, khó chịu khi nằm.
• Môi trường nhiều bụi, lông thú, khói thuốc: gây kích ứng và tăng nghẹt mũi.
• Viêm VA, viêm xoang hoặc bất thường cấu trúc mũi: hay gặp ở trẻ bị nghẹt mũi kéo dài.

Với trẻ sơ sinh, đường thở còn nhỏ nên chỉ cần một lượng dịch mũi ít cũng có thể khiến bé thở khó hơn bình thường, nhất là lúc ngủ hoặc bú.

3Trẻ bị nghẹt mũi phải làm sao?

3.1. Nhỏ nước muối sinh lý và làm sạch mũi đúng cách

Đây là cách đơn giản, an toàn và thường được ưu tiên đầu tiên khi bố mẹ tìm hiểu làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ.

Nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch mũi, hỗ trợ đẩy chất nhầy ra ngoài và giảm bít tắc. Cách thực hiện:

• Cho bé nằm nghiêng hoặc bế hơi nghiêng đầu sang một bên.
• Nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý vào từng bên mũi.
• Chờ khoảng 1 đến 2 phút để dịch mũi mềm ra.
• Nếu cần, dùng dụng cụ hút mũi loại dành cho trẻ để hút nhẹ nhàng.

Lưu ý: không nên hút mũi quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm niêm mạc mũi bị kích ứng, sưng hơn. Với trẻ nhỏ, thao tác cần nhẹ để tránh làm bé đau hoặc sợ.

3.2. Kê đầu cao vừa phải khi bé ngủ

Một trong những cách hỗ trợ hiệu quả khi chưa biết làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ là giúp đường thở của bé thông thoáng hơn bằng tư thế phù hợp.

Với trẻ lớn hơn, có thể nâng phần đầu giường hoặc kê cao nhẹ phần thân trên để dịch mũi đỡ ứ đọng. Tuy nhiên:

• Không dùng gối quá cao cho trẻ sơ sinh.
• Không chèn nhiều khăn, gối mềm quanh bé vì có thể tăng nguy cơ ngạt.
• Nếu là trẻ sơ sinh, nên tham khảo hướng dẫn của bác sĩ về tư thế nằm an toàn.

Mục tiêu là giúp bé dễ thở hơn mà vẫn đảm bảo an toàn giấc ngủ.

3.3. Giữ không khí phòng ngủ đủ ẩm

Không khí khô làm niêm mạc mũi dễ kích ứng, dịch mũi đặc hơn và khiến bé càng khó ngủ. Bố mẹ có thể:

• Dùng máy tạo ẩm nếu phòng dùng điều hòa thường xuyên.
• Đặt một chậu nước sạch trong phòng nếu không có máy tạo ẩm.
• Vệ sinh máy tạo ẩm định kỳ để tránh nấm mốc, vi khuẩn.

Độ ẩm phù hợp có thể giúp bé dễ chịu hơn rõ rệt vào ban đêm.

3.4. Cho bé tắm nước ấm hoặc xông hơi ấm gián tiếp trước giờ ngủ

Hơi ấm có thể giúp dịch mũi loãng ra, giảm cảm giác bít tắc. Bố mẹ có thể cho bé tắm nước ấm trước khi ngủ hoặc bế bé vào phòng tắm có hơi nước ấm vài phút.

Lưu ý:

• Không để nước quá nóng.
• Không xông trực tiếp bằng nồi nước nóng vì có nguy cơ bỏng.
• Không nhỏ tinh dầu, dầu gió hoặc các chất có mùi mạnh gần mũi trẻ sơ sinh.

3.5. Cho bé bú đủ hoặc uống đủ nước

Khi cơ thể đủ nước, dịch mũi thường loãng hơn và dễ thoát ra ngoài hơn. Nếu bé đang bú mẹ, hãy cho bé bú nhiều cữ hơn. Với trẻ lớn, có thể cho uống nước ấm từng ít một theo độ tuổi.

Nếu bé nghẹt mũi khiến bú khó, nên vệ sinh mũi trước cữ bú và cho bé bú từng ít một để tránh mệt.

3.6. Vỗ ợ hơi và giữ bé thẳng người sau bú

Ở trẻ sơ sinh, trớ sữa hoặc dịch mũi đọng lại có thể làm bé khò khè hơn khi nằm. Sau khi bú, bố mẹ nên:

• Vỗ ợ hơi cho bé kỹ.
• Bế bé ở tư thế thẳng người khoảng 15 đến 20 phút.
• Tránh đặt bé nằm ngay sau khi bú no.

Cách này không trị nghẹt mũi trực tiếp nhưng có thể giúp bé ngủ dễ hơn và giảm khó chịu.

3.7. Giữ phòng ngủ sạch, tránh tác nhân kích ứng

Nếu bố mẹ đang tìm làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ mà đã nhỏ mũi, hút mũi nhưng bé vẫn tái đi tái lại, hãy kiểm tra môi trường ngủ của bé.

• Tránh khói thuốc lá, mùi nước hoa, xịt phòng.
• Giặt chăn ga gối thường xuyên.
• Hạn chế thú bông bám bụi quanh chỗ ngủ.
• Giữ phòng thoáng nhưng không để gió lùa trực tiếp vào mặt bé.

4Khi nào nên hút mũi cho bé?

Hút mũi có thể giúp bé dễ thở hơn, đặc biệt trước khi ngủ hoặc trước khi bú. Tuy nhiên chỉ nên thực hiện khi dịch mũi nhiều, đặc hoặc làm bé khó chịu rõ rệt.

Bố mẹ nên nhớ:

• Nhỏ nước muối sinh lý trước khi hút để làm mềm dịch.
• Hút nhẹ nhàng, không hút quá sâu.
• Không lạm dụng nhiều lần trong ngày.

Nếu sau khi vệ sinh mũi đúng cách mà bé vẫn khó thở, ngủ ngáy nhiều hoặc nghẹt kéo dài, nên cho bé đi khám.

5Những điều không nên làm khi bé nghẹt mũi lúc ngủ

Ngoài việc biết làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ, bố mẹ cũng cần tránh các sai lầm phổ biến sau:

• Tự ý dùng thuốc xịt co mạch cho trẻ nhỏ: có thể gây tác dụng phụ và làm lệ thuộc thuốc.
• Lạm dụng hút mũi: làm niêm mạc mũi tổn thương, sưng nề hơn.
• Dùng mẹo nhỏ nước tỏi, nước lá, tinh dầu trực tiếp vào mũi: dễ gây kích ứng niêm mạc.
• Ủ quá kín, quá nóng: khiến bé khó chịu và ngủ không ngon hơn.
• Cho bé nằm gối cao không phù hợp: đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh.

6Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?

Nghẹt mũi thông thường có thể cải thiện sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, bố mẹ nên đưa bé đi khám nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Bé khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực hoặc tím tái.
• Bé sốt cao, quấy nhiều, bỏ bú, ngủ li bì.
• Nghẹt mũi kéo dài trên 7 đến 10 ngày không đỡ.
• Dịch mũi đặc xanh vàng kéo dài, có mùi hôi.
• Bé ho nhiều về đêm, ngủ ngáy to bất thường.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị nghẹt mũi kèm bú kém hoặc sốt.

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện các nguyên nhân như viêm mũi dị ứng, viêm VA, viêm xoang hoặc nhiễm trùng hô hấp cần điều trị đúng cách.

7Câu hỏi thường gặp về tình trạng bé nghẹt mũi khi ngủ

7.1 Bé nghẹt mũi nhưng không chảy mũi có sao không?

Có thể bé bị sưng nề niêm mạc mũi, dịch mũi nằm sâu hoặc không khí quá khô. Bố mẹ vẫn có thể nhỏ nước muối sinh lý, giữ ẩm phòng và theo dõi thêm.

7.2 Có nên dùng máy xông tinh dầu cho bé ngủ không?

Không nên tự ý dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ, nhất là trẻ sơ sinh, vì mùi mạnh có thể gây kích ứng đường thở. Nếu muốn sử dụng bất kỳ sản phẩm hỗ trợ nào, nên hỏi ý kiến bác sĩ.

7.3 Bé nghẹt mũi về đêm nhưng ban ngày đỡ hơn là vì sao?

Ban đêm, bé nằm lâu một tư thế nên dịch mũi dễ ứ đọng hơn. Ngoài ra, điều hòa, không khí khô hoặc bụi trong phòng ngủ cũng có thể làm triệu chứng tăng lên.

Nếu bố mẹ đang lo lắng làm sao cho bé hết nghẹt mũi khi ngủ, hãy ưu tiên các biện pháp an toàn như nhỏ nước muối sinh lý, vệ sinh mũi đúng cách, giữ độ ẩm phòng, điều chỉnh tư thế ngủ phù hợp và cho bé bú hoặc uống đủ nước. Phần lớn trường hợp bé sẽ dễ chịu hơn khi được chăm sóc đúng. Tuy nhiên, nếu bé khó thở, bỏ bú, sốt cao hoặc nghẹt mũi kéo dài, bố mẹ không nên chần chừ mà cần đưa bé đi khám sớm. Xử lý đúng nguyên nhân mới là cách tốt nhất để giúp bé ngủ ngon và hồi phục nhanh.