Mâm cúng ông Táo 23 tháng Chạp đơn giản, đầy đủ nhất 2026

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm là dịp quan trọng trong văn hóa Việt: lễ cúng ông Công ông Táo (Táo Quân) – nghi thức tiễn các vị thần bếp về trời để tâu bẩm Ngọc Hoàng những việc diễn ra trong gia đình suốt một năm. Bài viết này AVAKids sẽ hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị mâm cúng ông Táo đơn giản nhưng vẫn đúng phong tục, đẹp mắt, phù hợp cho gia đình bận rộn và có gợi ý theo mâm cúng 3 miền (Bắc – Trung – Nam) cho mùa Tết 2025 – 2026.

1Ý nghĩa của tục lệ cúng ông Công ông Táo

Trong tín ngưỡng dân gian, Táo Quân là vị thần cai quản bếp núc – nơi giữ “lửa” của gia đình, tượng trưng cho sự ấm no, gắn kết và nề nếp. Táo Quân không chỉ trông coi chuyện bếp mà còn được tin là giám sát nếp sống, ghi nhận điều hay lẽ phải trong nhà, góp phần xua điều xấu, giữ bình an.

Lễ cúng ngày 23 tháng Chạp mang các ý nghĩa chính:

• Tiễn Táo Quân về trời: để các ngài “chầu” Ngọc Hoàng, báo cáo việc tốt – xấu của gia chủ trong năm.
• Cầu mong năm mới hanh thông: gia đạo yên ấm, làm ăn thuận lợi, con cái học hành tiến bộ, sức khỏe dồi dào.
• Tổng kết – làm mới năng lượng gia đình: dọn dẹp bếp, sắp xếp nhà cửa, chuẩn bị đón Tết trong tinh thần gọn gàng, sạch sẽ và hướng thiện.

Vì vậy, mâm lễ không nhất thiết phải “mâm cao cỗ đầy”, mà quan trọng là đúng nghi thức, sạch sẽ, trang nghiêm và thành tâm.

2Thời gian và địa điểm làm lễ cúng chuẩn nhất

2.1. Thời gian cúng ông Táo tốt nhất

• Hạn chót để cúng ông Táo: Nên hoàn tất lễ cúng trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp để Táo Quân kịp giờ chầu trời theo quan niệm dân gian.
• Thời điểm thuận tiện, được nhiều gia đình lựa chọn:
  • Cúng vào ngày 22 tháng Chạp (nếu ngày 23 quá bận).
  • Hoặc sáng ngày 23 để trọn ý nghĩa “tiễn” Táo Quân.
• Khung giờ đẹp gợi ý: 6h – 10h sáng. Đây là khoảng thời gian nhiều gia đình chọn vì không khí trong lành, tâm trí tỉnh táo, thuận tiện chuẩn bị và sắp xếp công việc cuối năm.

Mẹo cho nhà có trẻ nhỏ: nên cúng vào buổi sáng để trẻ dễ hợp tác, không mệt, và gia đình có thời gian dọn dẹp – phóng sinh cá chép trong ngày.

2.2. Cúng ông Táo ở đâu?

Mâm cúng ông Táo ngày 23 nên được bày ở vị trí trang nghiêm, sạch sẽ và thoáng đãng, như bàn thờ gia tiên hoặc bàn thờ thần linh trong nhà. Trường hợp không gian cho phép, gia đình có thể kê một bàn nhỏ phía trước bàn thờ chính để đặt lễ. Không nên đặt mâm cúng ở khu vực bếp nếu bếp bừa bộn, thiếu gọn gàng; nếu có bàn thờ Táo quân riêng thì nên ưu tiên đặt tại đó. Dù đặt ở đâu, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, nhưng không gian cúng cần thể hiện được sự tôn kính.

Một số vị trí thường được lựa chọn để đặt mâm cúng gồm:

• Bàn thờ gia tiên hoặc thần linh – nơi được xem là trang trọng và thuận tiện, nhất là với các gia đình có bếp nhỏ
• Bàn thờ ông Táo riêng, thường bố trí gần bếp
• Một góc bếp gọn gàng, thoáng khí, có kê bàn riêng và tránh xa khu vực nấu nướng
• Ngoài trời như sân, hiên hay ban công rộng rãi, cách làm này khá phổ biến ở một số gia đình miền Nam và miền Trung.

Khi chuẩn bị mâm cúng, cần lưu ý giữ không gian sạch sẽ, ngăn nắp, tránh đặt lễ ở nơi bừa bộn và có thể dùng bàn nhỏ riêng nếu trong nhà không có bàn thờ Táo quân.

Đặt mâm cúng ông Táo trên bàn cao, trang trọng, cúng vào trước 12h ngày 23 tháng Chạp

3Danh sách lễ vật cúng ông Táo đơn giản cần có

Mục tiêu của mâm cúng ông Táo đơn giản là: đủ lễ vật cơ bản, dễ chuẩn bị, phù hợp gia đình bận rộn nhưng vẫn đúng phong tục.

3.1. Vật phẩm thờ cúng (Vàng mã & Cá chép)

Bộ mũ Táo quân (thường dùng): 3 chiếc mũ:

• 2 mũ Táo ông (có cánh chuồn)
• 1 mũ Táo bà (không có cánh chuồn)

Hia và áo (tùy điều kiện): Có thể cúng kèm áo, hia cùng bộ mũ để đầy đủ lễ nghi.

Cá chép – “phương tiện” về trời (tùy vùng miền):

• Miền Bắc: thường cúng 3 con cá chép sống, thả trong chậu nước sạch, sau lễ mang đi phóng sinh.
• Miền Trung: hay cúng ngựa giấy đầy đủ yên cương hoặc cá chép giấy.
• Miền Nam: có thể cúng cá chép giấy hoặc không bắt buộc cá chép sống; một số nơi dùng hình thức tượng trưng như “cò bay ngựa chạy”.

Chuẩn bị cá chép để thả vào ngày 23 tháng Chạp

Các vật phẩm thờ cúng cơ bản khác:

• Hương (nhang), nến/đèn
• Hoa tươi (cúc, hồng… ưu tiên hoa tươi, không dùng hoa héo)
• 1 đĩa ngũ quả
• Trầu cau
• Giấy tiền vàng mã (tùy gia đình, tránh đốt quá nhiều gây lãng phí và ô nhiễm)

3.2. Thực đơn mâm cỗ mặn cơ bản

Một mâm cúng ông Táo đơn giản kiểu cỗ mặn có thể gồm:

• 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối
• Thịt vai luộc hoặc gà luộc
• 1 món canh (canh mọc hoặc canh măng)
• 1 món xào
• 1 đĩa giò
• Xôi gấc (màu đỏ tượng trưng may mắn)
• Chè, rượu (3 chén), trà sen (hoặc trà thường)

Nếu quá bận, có thể rút gọn theo nguyên tắc “1 mặn – 1 canh – 1 tinh bột”:

Ví dụ: Gà luộc (hoặc thịt luộc) + canh măng + xôi gấc, kèm hoa quả và hương đèn.

Gợi ý mâm cúng ông Táo ngày 23

3.3. Thực đơn mâm cỗ chay cúng ông Táo

Mâm cỗ chay cúng ông Táo ngày 23 tháng Chạp thường được nhiều gia đình lựa chọn bởi sự thanh đạm, nhẹ nhàng nhưng vẫn trang nghiêm và đủ lễ nghĩa. Thực đơn chay không cần cầu kỳ, quan trọng là sự gọn gàng, sạch sẽ và thể hiện lòng thành kính khi tiễn Táo quân về trời. Một mâm cúng ông Táo đơn giản kiểu cỗ chay có thể chuẩn bị như sau:

• 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối
• Xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh
• Đậu hũ kho nấm (hoặc đậu hũ chiên)
• 1 món canh chay (canh nấm, canh rau củ)
• 1 món xào chay (rau xào thập cẩm)
• Nem chay
• Chè (chè trôi nước hoặc chè đậu xanh), trà (hoặc nước sạch)

Nếu không có nhiều thời gian, gia đình có thể rút gọn mâm cỗ chay theo nguyên tắc “1 món chay mặn – 1 món canh – 1 món tinh bột”.

Ví dụ: Đậu hũ kho nấm + canh rau củ + xôi gấc, kèm theo hoa quả, hương và đèn là đã đủ lễ để cúng ông Táo ngày 23 tháng Chạp.

3.4. Văn khấn cúng ông Táo 23 tháng Chạp

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.

Tín chủ (chúng) con là...

Ngụ tại:...

Hôm nay ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm vật, xiêm hài, áo mũ, kính dâng Tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái. Chúng con kính mời ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin Tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin Tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, trẻ già sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần Phù hộ độ trì.

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

4Hướng dẫn chi tiết cách chế biến các món trong mâm cúng

Phần dưới đây tập trung vào các món “điển hình” dễ làm, lên mâm đẹp và hợp nghi thức, đặc biệt phù hợp gia đình có trẻ nhỏ (ưu tiên món ít cay, dễ ăn).

4.1. Cách làm gà luộc ngậm hoa hồng đẹp mắt

Chọn gà:

• Ưu tiên gà trống tơ, da vàng tự nhiên, mào cờ đỏ tươi, thân gọn.
• Trọng lượng hợp lý: khoảng 1.2 – 1.8 kg để gà chín đều, không quá dai.

Tạo dáng “cánh tiên”:

• Rửa sạch, xát muối, rửa lại.
• Buộc chéo cánh để gà lên dáng trang trọng, gọn gàng. Có thể cố định chân gà để khi đặt lên đĩa không bị “đổ”.

Luộc gà để da không nứt:

• Cho gà vào nồi, đổ nước ngập gà.
• Thả vài lát gừng + hành tím đập dập (giúp thơm, khử mùi).
• Đun lửa vừa đến khi sôi, sau đó hạ lửa nhỏ để gà chín từ từ, da căng bóng, hạn chế nứt.
• Thời gian luộc tùy trọng lượng; có thể kiểm tra bằng cách xiên đũa vào phần đùi, nước chảy ra trong là đạt.

Mẹo da vàng óng, giòn đẹp:

• Vớt gà ra, ngâm nước đá (hoặc nước lạnh) vài phút để da săn.
• Có thể quét nhẹ mỡ gà hoặc nước nghệ loãng để màu đẹp (tùy thói quen gia đình).

Trang trí ngậm hoa hồng:

• Gài một bông hoa hồng (hoặc hoa đỏ nhỏ) vào mỏ gà.
• Đặt gà lên đĩa, hướng đầu gà quay ra ngoài (tùy cách bày mâm của gia đình).

Lưu ý an toàn thực phẩm cho nhà có trẻ: gà luộc nên chín kỹ, không để tái ở khớp xương; sau lễ nên hạ mâm sớm, bảo quản đúng cách.

Hướng dẫn cách luộc gà cúng ngậm hoa hồng - Nguồn: Upa Ngáo

4.2. Cách nấu canh măng chân giò

Nguyên liệu cơ bản:

• Măng tươi hoặc măng khô (măng khô cần ngâm – luộc kỹ hơn)
• Chân giò (hoặc xương ống)
• Hành khô, gia vị

Sơ chế măng tươi (để không đắng):

• Rửa sạch, thái miếng vừa ăn.
• Luộc xả 2–3 lần, mỗi lần thay nước mới, đến khi măng bớt hăng/đắng.

Ninh chân giò cho ngọt nước:

• Chần chân giò qua nước sôi để sạch bọt bẩn.
• Ninh lửa nhỏ đến khi nước trong, ngọt.
• Thả măng vào nấu đến mềm, nêm vừa miệng.

Canh măng chân giò hợp mâm cúng vì vị đậm đà, thơm, dễ ăn và mang cảm giác “ấm” của ngày cuối năm.

4.3. Món rau xào thập cẩm (không dùng tỏi)

Gợi ý món xào dễ làm:

• Rau muống xào (có thể xào cùng thịt bò hoặc thịt nạc)
• Rau củ thập cẩm (cà rốt, đậu Hà Lan, bông cải, nấm…)

Lưu ý quan trọng khi làm món xào cúng thần linh:

• Tuyệt đối không cho tỏi vào món xào dâng cúng theo quan niệm kiêng kỵ của nhiều gia đình (mùi hăng mạnh, không phù hợp khi cúng lễ).
• Thay vào đó, có thể phi thơm hành tím hoặc dùng gừng rất nhẹ (tùy món).

Nếu gia đình quen dùng tỏi trong nấu ăn hằng ngày, có thể xào riêng phần “cúng” không tỏi, phần ăn sau thêm tỏi cũng được.

5Sự khác biệt trong mâm cúng Ông Táo 3 miền (Bắc - Trung - Nam)

Phong tục mỗi vùng có nét riêng. Dưới đây là gợi ý để gia đình lựa chọn mâm cúng 3 miền phù hợp, không nhất thiết phải rập khuôn, quan trọng là đúng tinh thần và điều kiện thực tế.

5.1. Mâm cúng ông Táo miền Bắc

Đặc trưng nổi bật:

• Cá chép sống (thường 3 con) để phóng sinh sau lễ
• Món truyền thống hay gặp: xôi gấc, chè kho, bánh chưng, nem rán, canh măng

Gợi ý mâm đơn giản kiểu Bắc (dễ làm):

• Gà luộc + xôi gấc + canh măng
• Giò lụa + rau xào không tỏi
• Hoa tươi, ngũ quả, rượu/trà
• Bộ mũ Táo quân + cá chép sống

5.2. Mâm cúng miền Trung

Đặc trưng nổi bật:

• Thường không phóng sinh cá chép sống; hay dùng ngựa giấy (yên cương đầy đủ) hoặc cá chép giấy
• Món hay gặp: bánh tổ, cá thu/cá ngừ nấu mẳn, thịt heo luộc, nem chua, tôm rim

Gợi ý mâm đơn giản kiểu Trung:

• Thịt heo luộc + tôm rim (hoặc cá kho mặn)
• Canh (tùy nhà: canh măng hoặc canh rau)
• Bánh tổ (nếu có)
• Vàng mã + ngựa giấy/cá giấy theo phong tục địa phương

5.3. Mâm cúng miền Nam

Đặc trưng nổi bật:

• Món mang ý nghĩa “trôi chảy, hanh thông”: chè trôi nước
• Đồ ngọt đặc trưng: kẹo thèo lèo (kẹo đậu phộng)
• Món Tết quen thuộc: thịt kho tàu, canh khổ qua, bánh tét, củ kiệu
• Một số nơi cúng cá lóc nướng

Gợi ý mâm đơn giản kiểu Nam:

• Thịt kho tàu + canh khổ qua
• Chè trôi nước + đĩa kẹo thèo lèo
• Bánh tét (1 khoanh hoặc 1 đòn nhỏ)
• Hoa quả, hương đèn, vàng mã (tùy nhà)

5.4. Gợi ý mâm cúng chay

Với gia đình muốn thanh tịnh, nhẹ nhàng hoặc có người ăn chay, có thể chuẩn bị mâm cúng chay vẫn trang trọng:

• Xôi (xôi gấc/xôi đậu)
• Chè (chè trôi nước/chè đậu)
• Rau củ luộc hoặc xào (không tỏi)
• Canh rau củ/nấm
• Ngũ quả + hoa tươi + hương đèn
• Vàng mã, mũ Táo quân; cá chép tùy vùng (có thể dùng cá chép giấy)

Bộ mũ hia ông Táo quân

6Những điều kiêng kỵ và lưu ý khi hành lễ

Để lễ cúng trang nghiêm, đúng phong tục và tránh những sai sót thường gặp, gia chủ nên lưu ý:

Trang phục

• Ăn mặc chỉnh tề, kín đáo, sạch sẽ.
• Tránh mặc đồ quá ngắn hoặc luộm thuộm khi đứng khấn.

Thái độ khi cúng

• Khi đọc bài khấn ông Táo, nên đọc to, rõ ràng, giữ sự nghiêm túc.
• Tránh vừa cúng vừa nói chuyện riêng, cười đùa, hoặc để không gian quá ồn ào.

Cách thả cá chép phóng sinh (nếu có)

• Thả nhẹ nhàng sát mép nước, không đứng trên cao ném xuống làm cá bị sốc, chết.
• Không thả cả túi nilon xuống nước; nên đổ cá ra trước, thu gom rác mang về để bảo vệ môi trường.
• Chọn nơi nước sạch, ít rác, an toàn.

Tâm thế và mức độ mâm lễ

• Điều quan trọng nhất là lòng thành kính.
• Không cần chạy theo hình thức “xa hoa”, tránh lãng phí. Mâm cúng ông Táo đơn giản nhưng sạch sẽ, đủ lễ vật, đúng thời gian vẫn được xem là trọn vẹn.

Mâm cúng ông Táo là một nét đẹp văn hóa lâu đời, nhắc mỗi gia đình trân trọng bếp ấm, sự đoàn viên và những điều thiện lành trong năm mới. Chỉ cần chuẩn bị mâm cúng ông Táo đơn giản đúng thời gian, đúng vị trí, đủ lễ vật cơ bản và thành tâm, gia chủ đã có một nghi lễ trọn vẹn, trang nghiêm và ý nghĩa. Chúc gia đình chuẩn bị mâm lễ ưng ý, tiễn Táo Quân thuận lễ và đón năm mới 2026 bình an, thịnh vượng, mọi việc hanh thông.