Cách cho trẻ sơ sinh bú bình đúng chuẩn, không bị sặc và đầy hơi

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhát cho trẻ sơ sinh. Vì nhiều nguyên nhân đặc biệt mà mẹ phải bổ sung sữa công thức cho bé bằng cách bú bình. Cha mẹ hãy tham khảo cách cho trẻ bú bình tốt cho sức khỏe qua bài viết của AVAKids. 

1Khi nào cho bé bú bình được? 

Thời điểm tốt nhất để cho bé bú bình là sau khi bé đã thành thạo việc bú mẹ, thường là sau 1 tháng tuổi. Điều này đảm bảo rằng bé đã thiết lập tốt phản xạ bú mẹ và giảm nguy cơ bé bị nhầm lẫn núm vú. Tuy nhiên, có thể có những trường hợp ngoại lệ tùy thuộc vào tình hình cụ thể của từng bé và gia đình, chẳng hạn như:

• Trẻ sinh non thường có sức khỏe yếu hơn so với tuổi thai và cần được bú bình trong một khoảng thời gian để hỗ trợ dinh dưỡng.
• Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy trẻ có chỉ số đường huyết thấp, việc bú bình là cần thiết để cung cấp thêm calo.
• Trong trường hợp sữa mẹ chưa về kịp sau sinh, bé cần được bú bình với sữa công thức để đảm bảo không bị đói.
• Những trẻ gặp khó khăn trong việc bú mẹ do dị tật bẩm sinh như hở hàm ếch, sứt môi,… sẽ được cho bú bình để đảm bảo dinh dưỡng cần thiết.
• Mẹ phải đi làm trở lại và không thể cho bé bú trực tiếp, hãy bắt đầu tập cho bé bú bình ít nhất 2 tuần trước khi đi làm để bé có thời gian làm quen.

Cho trẻ tập bú bình là cách tốt nhất để bổ sung dinh dưỡng cho trẻ

2Mẹ cần chuẩn bị gì trước khi cho trẻ bú bình?

Để đảm bảo cho bé bú bình hiệu quả nhất mẹ cần làm những điều sau:

2.1. Chuẩn bị bình sữa và các phụ kiện đi kèm

Trong thời gian đầu khi cho bé bú bình, mẹ cần lựa chọn thật kỹ bình sữa, núm vú cũng như dụng cụ tiệt trùng. Hãy chọn núm vú mềm mại, càng giống vú mẹ nhất có thể và không có mùi bởi vì trẻ sơ sinh rất nhạy cảm. Bên cạnh đó, mẹ cũng cần chú ý đến dòng chảy của núm vú, tránh tình trạng chảy nhanh khiến bé bị sặc hoặc quá chậm khiến bé bú không đủ sữa.

2.2. Tiệt trùng bình sữa

Để đảm bảo vệ sinh trong cách cho trẻ bú bình thì việc tiệt trùng núm vú và bình sữa cần được chú trọng đầu tiên. Với những mẹ vắt sữa cho bé uống thì những dụng cụ, máy móc dùng để vắt và hút sữa cần được đảm bảo tiệt trùng trước và sau khi hút. Bên cạnh đó, mẹ nhớ kiểm tra chất lượng sữa trước khi cho con bú.

Cha mẹ luôn luôn vệ sinh tay và bình sữa trước khi pha sữa cho bé

2.3. Kiểm tra dòng chảy của núm ti

Trước khi tiến hành pha sữa, hút sữa mẹ cần rửa tay sạch sẽ. Tiếp đó, kiểm tra dòng chảy của núm ti xem có bị tắc không? Hay dòng chảy có quá mạnh hay quá chậm không?

Mẹ kiểm tra bằng cách dốc ngược bình sữa với nhiệt độ phòng, quan sát xem sữa có nhỏ giọt đều đặn không. Nếu phải lắc mạnh bình thì sữa mới chảy, lúc này dòng chảy quá chậm hoặc bị tắc. Mẹ nên tiến hành thông dòng chảy hoặc thay núm ti mới.

Việc chọn núm ti khá quan trọng. Bởi ở mỗi giai đoạn, độ rộng của miệng, tốc độ hút sữa lại khác nhau. Chính vì thế mẹ cần chọn núm ti phù hợp với độ tuổi của trẻ. Thông thường có 3 kích thước núm ti phù hợp với từng độ tuổi như sau:

• Núm ti size S dành cho trẻ từ 0 đến 6 tháng tuổi.
• Núm ti size M dành cho trẻ từ 6 tháng đến 12 tháng tuổi.
• Núm ti size L dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên.

Lưu ý: Núm ti có thiết kế dạng vết cắt hình chữ thập sẽ giúp trẻ bú hiệu quả nhất. Nguyên lý hoạt động của núm ti hình dạng này là chỉ chảy sữa ra khi có lực hút của trẻ.

2.4. Kiểm tra nhiệt độ sữa

Cuối cùng, mẹ đừng quên kiểm tra nhiệt độ sữa để con bú không bị bỏng, đảm bảo hấp thu dinh dưỡng tốt nhất. Mẹ hãy tiến hành kiểm tra bằng cách nhỏ vài giọt sữa lên cổ tay. Sữa có nhiệt độ âm ấm cho bé bú là phù hợp.

Cha mẹ luôn luôn vệ sinh tay và bình sữa trước khi pha sữa cho bé

3Nguyên nhân khiến bé bị sặc sữa lên mũi khi bú bình

Có nhiều nguyên nhân khiến bé bị sặc sữa lên mũi khi bú bình. Dưới đây là 1 số nguyên nhân chính:

3.1. Tư thế cho bé bú bình không đúng

• Nằm ngửa khi bú: Khi bé bú bình trong tư thế nằm ngửa, sữa dễ trào vào đường hô hấp, gây sặc.
• Đầu bé thấp hơn thân: Nếu đầu bé thấp hơn thân người, sữa có thể chảy ngược vào mũi và miệng, dẫn đến sặc.

3.2. Kích cỡ núm vú (ti giả) không phù hợp

• Dòng chảy quá nhanh: Núm vú có lỗ quá lớn hoặc không phù hợp với tuổi của bé khiến sữa chảy nhanh hơn so với khả năng nuốt của bé.
• Núm vú quá cứng hoặc quá mềm: Nếu núm vú quá cứng hoặc quá mềm, bé có thể không ngậm chặt, dẫn đến nuốt phải không khí hoặc sữa không vào miệng một cách ổn định, gây sặc.

3.3. Bé bú quá nhanh hoặc quá nhiều

• Nuốt quá nhanh: Bé bú nhanh và nuốt liên tục có thể không kịp nuốt hết sữa, dẫn đến sặc.
• Bú quá nhiều: Khi bé bú quá nhiều sữa cùng lúc, hệ tiêu hóa của bé không xử lý kịp, dễ gây trào ngược và sặc sữa.

3.4. Bé khóc hoặc không sẵn sàng bú

• Bé đang khóc: Nếu cho bé bú khi bé đang khóc, đường thở của bé mở rộng, sữa dễ vào đường hô hấp và gây sặc.
• Bé không sẵn sàng bú: Khi bé không hoàn toàn sẵn sàng hoặc không tập trung vào việc bú, khả năng bị sặc sẽ cao hơn.

4Tư thế cho trẻ sơ sinh bú bình đúng cách

Với những trường hợp trẻ bú bình bị sặc, nguyên nhân chủ yếu là do mẹ chưa biết cách cho trẻ bú bình. Để tránh trường hợp sữa bị trớ lên mũi trong và sau khi bú bình, mẹ cần nắm rõ những mẹo nhỏ sau:

4.1. Cách cho trẻ sơ sinh bú bình không bị sặc: Cho bé bú bình đúng tư thế

Để trẻ uống sữa một cách dễ dàng mà không bị trào ngược, sặc sữa lên mũi,… mẹ hãy làm theo hướng dẫn sau:

• Tư thế bán ngồi: Hãy giữ bé ở tư thế bán ngồi, với đầu và cổ bé hơi nghiêng lên, tạo góc khoảng 30-45 độ so với mặt đất. Điều này giúp sữa chảy xuống dạ dày dễ dàng và giảm nguy cơ sặc.
• Không nằm ngửa hoàn toàn: Tránh để bé nằm ngửa hoàn toàn khi bú bình, vì điều này có thể làm cho sữa dễ chảy vào khí quản, dẫn đến sặc.

Cách cho bé bú bình chuẩn nhất là sau khi bé bú xong, mẹ giữ bé ở tư thế thẳng đứng, ngực bé áp vào 1 bên ngực mẹ, mặt bé kề lên hõm vai mẹ. Tiếp đó, mẹ vỗ nhẹ lưng bé giúp bé ợ hơi. Điều này giúp giải phóng không khí bé nuốt vào trong quá trình bú, giảm nguy cơ đau bụng và sặc.

Để đảm bảo bé không bị trớ, mẹ giữ nguyên tư thế bế đứng bé một lúc rồi sau đó mới nhẹ nhàng đặt bé xuống. Mẹ cần lưu ý, trong lúc áp dụng cách cho bé bú bình, mẹ không nên trò chuyện hay đùa giỡn, rung lắc bé quá mạnh để bé tập trung uống sữa an toàn.

4.2. Cách cho bé bú bình không bị đầy hơi: Tập bé bú bình theo nhịp

Bên cạnh việc cho trẻ bú bình đúng tư thế thì việc tập bú bình theo nhịp cũng là một cách giúp trẻ chống sặc sữa, đầy hơi rất tốt. Cách cho trẻ bú bình theo nhịp cũng tương tự như khi trẻ bú trực tiếp bầu vú mẹ.

Thời gian bú thường diễn ra trong vòng 20 phút. Cách bú này giúp kiểm soát dòng chảy sữa tốt hơn nhờ tư thế trẻ được bế ngồi và bình sữa được đặt ngang, song song với mặt đất.

Đặc biệt, trong cách cho trẻ bú bình theo nhịp thường có khoảng thời gian nghỉ. Như thế, trẻ sẽ không cảm thấy bị ngấy khi uống sữa. Cách cho trẻ bú bình theo nhịp được tiến hành như sau:

• Bé được đặt theo tư thế ngồi thẳng lưng trong lòng mẹ, mẹ dùng tay trái để đỡ và cố định đầu bé.
• Mẹ dùng tay phải giữ bình sữa theo chiều ngang, từ từ đặt núm vú bình sữa vào miệng bé kết hợp cọ nhẹ lên môi, kích thích mở miệng bé.
• Mẹ dùng lực nhẹ để trượt núm vú bình sữa vào miệng bé. Khi miệng con đã bắt đầu vú và bú mẹ cố định bình sữa nằm ngang, song song với mặt đất.
• Trong lúc bú bình, mẹ quan sát bé. Khi mẹ cảm thấy bé muốn nghỉ, mẹ từ từ hạ đáy bình xuống, lúc này núm vú chạm vào môi dưới của bé và dòng chảy sữa được khoá. Khi bé tiếp tục muốn bú mẹ lại từ từ điều chỉnh bình sữa nằm ngang như lúc đầu.

Quá trình này được lặp lại cho đến khi bé ngừng bú. Giữa mỗi nhịp bú,mẹ có thể nhẹ nhàng xoa lưng để bé ợ hơi. Hoặc luân phiên đổi bên để tránh mỏi tay và tập cho bé bú thuận cả hai bên.

4.3. Giữ bình sữa cho bé bú và quan sát bé

Rất nhiều mẹ dùng sự hỗ trợ của vật dụng khác để giúp bé bú bình, mẹ rảnh tay. Hoặc nhiều bé tập bú bình thành thói quen và có thể tự cầm bình bú. Tuy nhiên, thói quen này rất dễ gây nguy hiểm cho bé. Bởi mẹ chỉ lơ là một chút thôi cũng có thể xảy ra những trường hợp đáng tiếc.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến trẻ bị sặc sữa. Mẹ cần giữ bình cho bé bú và quan sát những biểu hiện của bé khi bú bình để có thể kịp thời xử lý các tình huống. Bên cạnh đó, đây cũng là lúc mẹ tìm hiểu được thói quen sở thích của trẻ, giúp sợi dây tình cảm giữa mẹ và bé thêm gắn kết.

5Cách xử trí khi bé bị sặc sữa

Khi trẻ bị sặc sữa, mẹ có thể nhận ra qua các dấu hiệu như bé đang bú hoặc sau bú bất ngờ ho dữ dội, sữa trào qua mũi và miệng, ho không dứt, da tím tái, cơ thể căng cứng hoặc trở nên lả lướt. Trong tình huống này, mẹ cần giữ bình tĩnh và tiến hành các bước sơ cứu để giúp bé thoát khỏi nguy hiểm nhanh chóng.

Mẹ có thể tiến hành sơ cứu như sau:

Đặt bé nằm sấp trên cánh tay không thuận của mẹ, dùng lòng bàn tay thuận vỗ nhanh và mạnh vào lưng bé, thực hiện liên tục 5 lần để tạo áp lực trong lồng ngực, giúp đẩy sữa ra khỏi đường thở.

Nếu bé vẫn còn khó thở hoặc da tiếp tục tím tái, hãy đặt bé nằm ngửa trên một mặt phẳng cứng, dùng ngón tay trỏ và ngón tay giữa nhấn mạnh 5 lần vào nửa dưới của xương ức, khoảng 1-2cm dưới đường nối hai đầu vú.

Lặp lại động tác này 5-6 lần cho đến khi da bé trở lại màu hồng.

Để thông đường thở cho bé, mẹ cần hút mạnh vào mũi và miệng của bé bằng miệng mình để loại bỏ sữa còn đọng lại càng nhanh càng tốt. Bắt đầu hút ở miệng trước, sau đó đến mũi để tránh sữa đi vào khí quản, gây tắc nghẽn.

Nếu bé có dấu hiệu ngừng thở, mẹ cần kết hợp các biện pháp trên với việc hà hơi thổi ngạt, ngậm kín mũi và miệng bé rồi thổi nhẹ nhàng cho đến khi thấy lồng ngực bé hơi nâng lên.

Sau khi thực hiện sơ cứu, hãy đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

6Nguy sơ tiềm ẩn khi cho trẻ bú bình sai cách 

Cho trẻ bú bình sai cách có thể dẫn đến nhiều nguy cơ tiềm ẩn ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của bé, bao gồm:

• Sặc sữa: Đây là nguy cơ phổ biến nhất khi cho bé bú bình sai tư thế hoặc sử dụng núm vú không phù hợp. Sữa có thể chảy quá nhanh vào miệng bé, khiến bé không kịp nuốt và bị sặc, thậm chí gây tắc nghẽn đường thở.
• Viêm tai giữa: Cho bé bú bình khi nằm ngửa có thể khiến sữa trào ngược lên tai giữa, gây viêm nhiễm và đau đớn.
• Nhiễm trùng đường hô hấp: Nếu bình sữa và núm vú không được vệ sinh sạch sẽ, vi khuẩn có thể xâm nhập vào đường hô hấp của bé, gây viêm phổi hoặc các bệnh nhiễm trùng khác.
• Đầy hơi, chướng bụng: Bé có thể nuốt nhiều không khí khi bú bình sai tư thế hoặc sử dụng núm vú không phù hợp, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng và khó chịu.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Cho bé bú quá nhiều hoặc bú bình khi nằm ngửa có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản, gây nôn trớ và khó chịu cho bé.
• Sâu răng: Nếu bé bú bình quá lâu hoặc bú bình khi ngủ, sữa có thể đọng lại trong miệng bé, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây sâu răng.
• Ảnh hưởng đến sự phát triển răng hàm mặt: Sử dụng núm vú không phù hợp hoặc cho bé bú bình quá lâu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển răng hàm mặt của bé, gây lệch khớp cắn hoặc các vấn đề về phát âm.

Cha mẹ cần thực hiện những kỹ năng giúp cho trẻ bú bình đúng cách

7Một số lưu ý để bé bú bình hiệu quả và an toàn 

Dưới đây là một số lưu ý giúp mẹ tập cho bé bú bình hiệu quả an toàn:

7.1. Trong lúc trẻ bú bình luôn giữ núm ty đầy sữa 

Để đảm bảo bé không bị sặc sữa, không nuốt phải không khí, mẹ cần giữ núm vú cao su luôn đầy sữa trong lúc bé bú bình. Mẹ đặt bình ở tư thế hơi nghiêng, duy trì lượng sữa đầy núm ty ổn định.

Khi núm vú bị bẹp, mẹ hãy nhẹ nhàng dùng ngón tay chọc nhẹ vào góc miệng bé để bé tiếp tục bú.

7.2. Cho bé bú tùy theo nhu cầu

Mỗi em bé có thể trạng khác nhau mà nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau. Vì vậy mà khi bú bình, các bé cũng có khả năng tiếp nhận không giống nhau. Theo nghiên cứu chủng, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (dưới 3 tháng tuổi) cần đến 150ml sữa cho mỗi kg trọng lượng cơ thể.

Một số bé lại có nhu cầu nhiều hơn thế mới đủ no. Mẹ cần quan sát, theo dõi để nắm được nhu cầu và sở thích của con để điều chỉnh phù hợp. Đặc biệt, khi trẻ đã bú đủ, mẹ không nên cố ép bé bú quá no.

7.3. Kết thúc bú bình không quên vỗ ợ hơi cho bé

Vỗ ợ hơi là việc không thể thiếu sau mỗi lần bé bú bình xong. Lúc này mẹ cần bế bé thẳng lưng, ngực bé áp vào lòng mẹ, đầu tựa vai, mẹ dùng lực nhẹ nhàng vỗ lưng giúp bé ợ hơi. Sau đó mẹ giữ nguyên tư thế bế bé thẳng lưng một lúc rồi mới từ từ đặt con nằm xuống. Tư thế tốt nhất là để bé nằm nghiêng bên trái, đầu kê gối cao hơn chút trong vòng 15 phút.

7.4. Lựa chọn bình bú đảm bảo chất lượng

Để đáp ứng nhu cầu đa dạng, trên thị trường cung cấp rất liều loại bình sữa và núm ty có chất lượng, kiểu dáng khác nhau. Bố mẹ nên chọn bình sữa tiệt trùng, cấu tạo hình dáng dễ vệ sinh, chất liệu an toàn với sức khoẻ và chất lượng đảm bảo tốt nhất cho bé.

Sữa Friso Pro giúp bé xây nền tảng vững vàng từ bên trong với phức hợp quý Milk Lipid Complex (chất béo tự nhiên có trong sữa mẹ)

Cách cho trẻ bú bình đúng chuẩn là rất quan trọng, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của trẻ. Qua bài chia sẻ, AVAKids hy vọng cha mẹ phần nào có thêm kiến thức để tự tin nuôi dạy trẻ. Bố mẹ nhớ theo dõi AVAKids để không bỏ lỡ bài chia sẻ hữu ích nào.