Nhiễm trùng hô hấp ở trẻ có nguy hiểm không? Ba mẹ cần xử trí như thế nào?

Nhiễm trùng hô hấp tuy phổ biến nhưng có mức độ nguy hiểm cao. Cùng AVAKids tìm hiểu nhiễm trùng hô hấp là gì, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị bệnh tại bài viết này nhé!

1 Nhiễm trùng hô hấp là gì?

Bệnh nhiễm trùng hô hấp dùng để chỉ bất cứ bệnh truyền nhiễm nào liên quan đến đường hô hấp. Nhiễm trùng hô hấp gồm có nhiễm trùng đường hô hấp trên và nhiễm trùng đường hô hấp dưới.

Đường hô hấp dưới sẽ bao gồm khí quản, các ống phế quản, các tiểu phế quản và hai phổi. Điển hình của bệnh nhiễm trùng hô hấp trên bao gồm viêm amidan, viêm họng, viêm thanh quản, viêm xoang, viêm tai giữa, các loại bệnh cảm cúm và cảm lạnh thông thường.

Nhiễm trùng hô hấp là gì?

2 Nhiễm trùng hô hấp có mấy loại?

Bệnh nhiễm trùng hô hấp sẽ bao gồm nhiễm trùng đường hô hấp trên và nhiễm trùng đường hô hấp dưới. AVAKids sẽ mô tả đặc điểm của hai loại bệnh nhiễm trùng hô hấp như sau để mẹ dễ phân biệt:

Nhiễm trùng đường hô hấp trên

Nhiễm trùng đường hô hấp trên là tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở các cơ quan thuộc đường dẫn khí trên gồm có thanh quản, khoang mũi, lỗ mũi, đường mũi, hầu họng. Bệnh nhiễm trùng hô hấp xảy ra cấp tính, nghĩa là triệu chứng bệnh xuất hiện đột ngột, dồn dập tuy nhiên quá trình này sẽ không kéo dài.

Nhiễm trùng đường hô hấp dưới

Viêm đường hô hấp dưới hay còn gọi là bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới (Lower Respiratory Tract Infections – LRTI) là các bệnh lý nhiễm trùng gây ảnh hưởng đến đường hô hấp dưới (ở dưới thanh quản), trong đó viêm phổi và viêm phế quản là hai bệnh lý viêm hô hấp dưới hay gặp nhất. Bệnh lây truyền qua những giọt bắn chứa vi khuẩn, virus khi trẻ ho, hắt hơi hoặc bám trên các bề mặt tiếp xúc.

Bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới như viêm phổi thường trầm trọng hơn so với nhiễm trùng đường hô hấp trên, ví dụ như cảm lạnh thông thường. Nhiễm trùng đường hô hấp dưới là nguyên nhân hàng đầu gây ảnh hưởng đến tính mạng trong các bệnh truyền nhiễm. Dù có các bất đồng trong việc phân chia ranh giới chuẩn xác giữa đường hô hấp trên và dưới, đường hô hấp trên thường được cho là nằm trên sụn nắp hoặc dây thanh âm, bao gồm mũi, xoang, họng và thanh quản.

3 Nguyên nhân gây ra nhiễm trùng hô hấp ở bé

Có ba nguyên nhân gây ra bệnh nhiễm trùng hô hấp này. Cụ thể như sau:

• Nguyên nhân đến từ Virus Adeno: Đây là một nhóm các vi sinh vật có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp. Virus Adeno sẽ bao gồm hơn 50 loại khác nhau có thể gây ra cảm lạnh thông thường, viêm phế quản và viêm phổi.
• Nguyên nhân đến từ Phế cầu: Phế cầu là một loại vi khuẩn gây ra bệnh viêm màng não và cũng có thể kích hoạt các bệnh đường hô hấp như viêm phổi.
• Nguyên nhân đến từ Virus Rhino: Đây là nguyên nhân gây ra cảm lạnh thông thường. Cảm lạnh được xem là nhẹ trong hầu hết trường hợp. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch yếu, cảm lạnh có thể dẫn đến nhiễm trùng đường hô hấp.

4 Triệu chứng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp

Triệu chứng nhiễm trùng hô hấp ở bé

AVAKids cung cấp một số triệu chứng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới để mẹ có thể nhận biết dễ dàng hơn từ đó có các phương án ứng biến kịp thời:

Triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên

Dấu hiệu bệnh nhiễm trùng hô hấp trên ở trẻ sớm nhất chính là triệu chứng ho. Trẻ thường ho thành từng cơn kèm theo các cảm giác ngứa họng, đau rát họng. Mẹ có thể thấy vùng họng sưng đỏ, có mủ vùng a-mi-dan. Ho có thể kèm theo đàm hoặc không, màu sắc của đờm đôi khi là một tín hiệu đến nguyên nhân gây bệnh.

Tiếp theo, sốt được xem là biểu hiện phổ biến nhất của nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ. Đặc biệt nếu nguyên nhân gây bệnh là virus thì thường gây sốt cao. Trẻ có thể sốt từ 390C trở lên.

Trường hợp nghiêm trọng, trẻ có thể thở nhanh, khó thở. Đây là những biểu hiện thường có khi bệnh đã tiến triển ở mức độ nặng nề. Mẹ có thể nhận thấy lồng ngực trẻ nhấp nhô không bình thường, thở khó khăn gấp gáp. Trẻ đừ, bỏ bú bỏ ăn. Tình trạng nặng có thể làm trẻ tím tái.

Ngoài ra bệnh nhiễm trùng đường hô hấp còn có thể kết hợp cùng các dấu hiệu sau đây:

• Đỏ mắt, ngứa mắt, chảy nước mắt mỗi khi có viêm kết mạc kèm theo.
• Chảy nước mũi nhiều thậm chí nghẹt mũi.
• Trẻ hay kêu ca rằng trẻ bị nhức đầu.
• Triệu chứng bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới

Triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp dưới

Giáo sư Ngô Quý Châu cho biết, dấu hiệu của viêm hô hấp dưới sẽ khác nhau tùy thuộc vào mức độ nhiễm trùng. Trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp dưới nhẹ, các triệu chứng có thể giống với bệnh cảm lạnh thông thường như:

• Nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi
• Sốt nhẹ
• Ho khan
• Đau họng
• Đau đầu, chóng mặt

Trong các trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở mức độ nặng, trẻ có thể xuất hiện thêm các triệu chứng gồm:

• Trẻ ho nhiều về đêm
• Trẻ sơ sinh có đờm ở cổ họng
• Sốt cao
• Nhịp tim nhanh
• Trẻ sơ sinh thở khò khè hoặc khó thở
• Trẻ cảm thấy nặng hoặc đau ở ngực

5 Biến chứng của căn bệnh nhiễm trùng đường hô hấp

Các biến chứng do vi khuẩn gây ra như viêm tai giữa và viêm xoang cấp tính và các di chứng viêm nhiễm như bệnh hen suyễn. Nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ thường rất phổ biến. Và đa phần đều là tình trạng nhẹ, ít ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, chính vì dễ nhiễm bệnh và bị xem nhẹ mà chúng thường kéo theo nhiều biến chứng không mong muốn.

Nhiễm trùng đường hô hấp trên cấp tính không được chữa trị đúng sẽ dẫn đến nhiễm trùng mạn tính. Trẻ sẽ phải trải qua những cơn ho dai dẳng. Ngoài ra trẻ còn có nguy cơ phát triển viêm xoang mạn. Từ đó ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần.

Biến chứng nguy hiểm hơn là tình trạng nhiễm trùng lan rộng xuống dưới đường hô hấp dưới. Khi đó, chức năng trao đổi khí trực tiếp sẽ gặp nhiều ảnh hưởng. Trẻ có nguy cơ bị khó thở nặng nề, cơ thể thiếu oxy, đe dọa tính mạng.

GS.TS.BS Ngô Quý Châu khuyến nghị, dù các bệnh lý viêm hô hấp dưới thường không gây ra biến chứng nhưng nếu mẹ chủ quan, không chữa trị từ sớm cho trẻ, để bệnh diễn biến nặng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng huyết, suy tim, suy hệ hô hấp cấp (ARDS), ngừng thở, áp xe phổi nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng.

6 Điều trị nhiễm trùng đường hô hấp như thế nào?

Tùy thuộc vào trẻ bị bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên hay dưới mà bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra các giải pháp điều trị khác nhau. Dưới đây sẽ là một số cách mà bác sĩ chuyên khoa sẽ khuyến nghị với mẹ:

Điều trị nhiễm trùng đường hô hấp trên

Đa phần nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ đều nhẹ nhàng. Vì vậy chữa trị thông thường bao gồm nâng đỡ tổng trạng và giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu. Trong quá trình này, sự theo dõi và chăm sóc cận kề của gia đình là cực kỳ quan trọng.

Cụ thể, việc chữa trị tại nhà bao gồm:

• Hạ sốt khi trẻ có những cơn sốt cao dai dẳng tuy nhiên không phải bất cứ cơn sốt nào của trẻ cũng cần đến thuốc hạ sốt.
• Dùng thuốc kháng sinh trong trường hợp bệnh mạn tính, biến chứng viêm tai giữa. Mẹ cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa dựa trên bệnh tình cụ thể và cân nặng của trẻ để dùng thuốc đúng.
• Sử dụng các thuốc hay siro giảm ho, long đờm.
• Bổ sung đầy đủ nước và các chất dinh dưỡng.
• Rửa mũi với nước muối sinh lý để làm sạch và giảm nghẹt mũi.

Điều trị nhiễm trùng đường hô hấp dưới

Dù nhiễm trùng đường hô hấp dưới thường bị nhẹ và tự cải thiện trong khoảng từ 7 – 10 ngày, nhưng không ít trường hợp bệnh đột ngột diễn biến nặng, dẫn đến biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng trẻ. Vì vậy, khuyến nghị trẻ nên đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, theo dõi và chữa trị đúng lúc.

Cách điều trị nhiễm trùng hô hấp

Điều trị cho trẻ bị viêm phế quản cấp

• Nghỉ ngơi, bỏ thói quen hút thuốc lá hay tránh xa khói thuốc, chú ý giữ ấm cho cơ thể.
• Uống đủ hai lít nước trong ngày, bù nước và các chất điện giải cho cơ thể.
• Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch.
• Dùng thuốc theo toa được kê bởi bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị viêm phổi

• Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, chỉ định này sẽ khác nhau tùy theo mức độ các triệu chứng và loại virus, vi khuẩn gây bệnh.
• Điều trị thở oxy khi trẻ có các dấu hiệu của suy hô hấp cấp (ARDS) như khó thở, tím tái.

Điều trị viêm tiểu phế quản

Hiện nay chưa có loại vắc xin đặc trị cho viêm tiểu phế quản. Thuốc kháng sinh hoặc thuốc cảm thông thường cũng không hiệu quả khi chữa trị bệnh này. Đa số các trường hợp sẽ tự khỏi và có thể chăm sóc tại nhà.

Điều trị lao phổi

Lao phổi được chữa trị theo quy chuẩn của Bộ y tế bao gồm:

• Điều trị có kiểm soát trực tiếp (DOTS).
• Điều trị theo phác đồ chuẩn được Bộ Y tế quy định cho các ca lao ở phổi mới được phát hiện.
• Bệnh nhân cần tuân thủ nguyên tắc: Uống thuốc đúng phác đồ, đủ thời gian và thường xuyên theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

7 Cách phòng bệnh nhiễm trùng hô hấp ở trẻ

Để không phải khổ sở chăm sóc khi trẻ bị bệnh, cách tốt nhất là mẹ hãy phòng bệnh nhiễm trùng hô hấp ở trẻ ngay từ ban đầu:

Đối với bệnh nhiễm trùng hô hấp trên

Thực ra không thể phòng tránh hoàn toàn khả năng nhiễm bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên vì lý do gây bệnh đa dạng, nhất là virus dễ lây nhiễm từ người sang người. Tuy nhiên để giảm rủi ro lây nhiễm bệnh vào thời điểm giao mùa, hãy tăng cường sức khỏe hệ hô hấp bằng những cách sau:

• Ngừng hút thuốc, bao gồm ngửi thuốc lá.
• Che mũi, miệng khi mỗi khi hắt hơi hoặc ho.
• Sát khuẩn tay và các bề mặt chạm tay thường xuyên, không đưa tay lên mũi, miệng.
• Tránh dùng chung các vật dụng cá nhân như ly uống nước, khẩu trang với người khác.
• Tránh lại gần người có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc tụ tập ở chốn đông người trong không gian kín, nhỏ hẹp trong thời gian dịch bùng phát.
• Xây dựng thực đơn ăn uống lành mạnh, nhiều rau xanh, rau củ quả, thực phẩm tươi chế biến cùng lối sống lành mạnh, ngủ sớm và đủ giấc để tăng cường sức khỏe chung.
• Tập luyện thể dục thể thao điều độ.
• Súc miệng, họng và vệ sinh vùng mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý vừa có tác dụng sát khuẩn, vừa giúp niêm mạc đường hô hấp khỏe mạnh hơn.

Đối với trường hợp bị mắc bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới

Một số biện pháp giúp mẹ phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp dưới cho trẻ là:

• Thường xuyên rửa tay sạch
• Tránh dùng tay dơ chạm vào mặt
• Tránh xa những người đang bị mắc bệnh hô hấp
• Tiêm vắc-xin cho trẻ đúng định kỳ
• Tiêm phòng cúm mỗi năm
• Tránh các chất gây ra kích ứng như hóa chất, khói thải hoặc khói thuốc lá

8 Đôi lời từ AVAKids

Với thông tin trên, AVAKids hy vọng đã cung cấp đủ các thông tin cần thiết cho mẹ về bệnh nhiễm trùng hô hấp trên và dưới ở trẻ, dấu hiệu, nguyên nhân cũng như cách chữa bệnh nhiễm trùng hô hấp ở trẻ. AVAKids chúc mẹ sẽ tìm ra được phương án xử lý kịp thời nếu trẻ không may mắc bệnh này.

Linh Linh tổng hợp

Nhật Quang kiểm duyệt