21 lưu ý khi cho bé ăn dặm để con khỏe mạnh mà mẹ nên biết

Khi trẻ bước qua giai đoạn ăn dặm, nhiều ba mẹ lo lắng về thời điểm, thực đơn cũng như cách cho bé ăn dặm sao cho phù hợp và đúng cách, tránh cho bé không gặp phải những vấn đề về sức khỏe. Cùng AVAKids theo dõi bài viết sau để biết được thời điểm và những lưu ý khi cho bé ăn dặm nhé!

1Lựa chọn thời điểm thích hợp

Ba mẹ có con nhỏ nên tìm hiểu và lựa chọn thời điểm cho bé bắt đầu ăn dặm sao cho phù hợp với thể trạng của con mình. Thông thường sẽ có 2 sự lựa chọn về thời điểm bắt đầu cho bé ăn dặm, đó là từ 4 - 6 tháng tuổi, hoặc từ 6 tháng tuổi. Tuy nhiên, ở thời điểm 4 - 6 tháng đầu đời, trẻ em cần được bú sữa mẹ hoàn toàn để được tăng trưởng và phát triển toàn diện.

Khi bé từ 6 tháng tuổi, ba mẹ cần theo dõi các dấu hiệu của bé để biết bé đã thích hợp ăn dặm hay chưa. Bé có thể bắt đầu ăn dặm khi thấy bé đủ cân nặng, gấp đôi cân nặng khi sinh (từ 6 kg) hoặc khi bé đã giữ được cổ và có thể ngồi thẳng để ăn với sự hỗ trợ của ghế ăn dặm.

Ngoài ra, khi đưa thức ăn về miệng bé, bé có phản xạ mở miệng, thè lưỡi, dùng lưỡi đón lấy thức ăn từ miệng vào họng và nuốt. Thậm chí trẻ có thể tỏ ra tò mò và thích thú với thức ăn khi ba mẹ đang ăn, bằng cách đưa tay ra đòi, với lấy thức ăn.

Lựa chọn thời điểm thích hợp

2Không nên cho bé ăn dặm quá sớm hoặc quá trễ

Ba mẹ nên theo dõi để cho bé bắt đầu ăn dặm đúng thời điểm, không nên để bé ăn dặm quá trễ hoặc quá sớm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của bé. Nếu cho bé ăn dặm khi bé chưa được 4 tháng sẽ gây ảnh hưởng nặng nề cho bộ máy tiêu hóa của bé. Vì thế, bé sẽ khó tiêu, dẫn đến biếng ăn, chậm tăng cân và dễ bị suy dinh dưỡng.

Nếu bé trên 6 tháng tuổi mà chưa được ăn dặm hay ăn thức ăn nào khác sữa thì trẻ cũng chậm tăng cân. Bé chỉ uống sữa thì không thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng lên của trẻ, nên cần phải bổ sung cho trẻ 1 - 2 bữa ăn dặm trong ngày.

Không cho bé ăn dặm quá sớm hoặc quá trễ

3Ăn dặm không thay thế sữa mẹ hoàn toàn

Trong 6 tháng đầu đời, sữa mẹ là thức ăn tốt nhất, thích hợp nhất cho trẻ vì có đầy đủ chất dinh dưỡng, chứa nhiều kháng thể và giúp trẻ chống lại các bệnh nhiễm khuẩn, dễ tiêu hóa. Từ 6 - 12 tháng tuổi, sữa mẹ chiếm hơn 1/2 nhu cầu dinh dưỡng của trẻ và chiếm 1/3 khi trẻ từ 1 - 2 tuổi.

Ba mẹ chỉ nên cho bé ăn dặm 1 - 2 bữa trong ngày để tập cho bé ăn thức ăn khác ngoài sữa. Việc bú sữa mẹ vừa tốt cho sự phát triển của bé mà còn là sợi dây liên hệ tình cảm giữa mẹ và con càng thêm khắng khít hơn.

Ăn dặm không thay thế sữa mẹ hoàn toàn

4Bắt đầu ăn dặm bằng ngũ cốc

Ba mẹ nên cho bé bắt đầu ăn dặm bằng các loại ngũ cốc yến mạch ăn dặm dành cho bé. Gạo là một trong các loại ngũ cốc mà cha mẹ nên cho bé ăn trong lần đầu ăn dặm của trẻ. Loại này giúp tăng cường chất sắt, bé có thể dễ dàng ăn, vừa giảm nguy cơ dị ứng so với những loại ngũ cốc khác. Mẹ có thể trộn với sữa bột hoặc sữa mẹ cho đến khi bé quen dần với loại thức ăn mới này.

Sữa bột Vinamilk Optimum Gold số 2 800g (6 - 12 tháng)

5Cho trẻ thời gian làm quen với ăn dặm

Việc ăn thức ăn rắn là điều hết sức mới mẻ với bé. Trong những lần ăn đầu tiên, bé chỉ có thể ăn từ 1 - 2 muỗng vì chưa quen. Hãy cho trẻ thời gian để trải nghiệm và tập làm quen với việc ăn dặm. Khi bé đã quen và thích thú với thức ăn hơn, lúc đó ba mẹ có thể tăng số lần ăn dặm cũng như lượng thức ăn cho trẻ.

Cho trẻ thời gian làm quen với ăn dặm

6Bắt đầu ăn dặm với trái cây và rau quả cùng lúc

Trong thực đơn ăn dặm của bé nên có trái cây, rau quả, ngũ cốc và các loại thịt xay nhuyễn. Ban đầu, ba mẹ có thể cho bé ăn cùng lúc các loại trái cây, rau quả, xem phản ứng của bé có muốn ăn hay không, nếu bé không ăn thì lần sau thử lại nhé.

Bạn nên để thức ăn vừa đủ trên thìa ăn dặm cho bé để giúp bé ăn, nuốt dễ dàng hơn. Thức ăn dành cho bé ăn dặm nên là thức ăn mềm, hoặc làm mềm bằng cách đun nóng hay nghiền nhừ. Bạn có thể làm hoa quả nghiền từ các loại trái cây có tính mềm như bơ, dưa lưới,... để bổ sung thêm dưỡng chất cho bé.

Bắt đầu ăn dặm với trái cây và rau quả cùng lúc

7Ăn bột ngọt trước bột mặn sau

Để bắt đầu cho trẻ ăn bột ăn dặm, ba mẹ có thể cho bé bắt đầu ăn dặm bằng bột ngọt khoảng 2 - 4 tuần. Nếu thấy trẻ thích nghi và tiêu hóa tốt, mẹ có thể chuyển sang bột mặn.

Đối với bột ngọt, mẹ có thể pha cùng sữa mẹ hoặc sữa công thức, không cần thêm thực phẩm khác. Với loại bột mặn, có thể cho thêm thịt, cá, rau,... để cung cấp đầy đủ chất bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất cho bé.

Bột ăn dặm Nestlé Cerelac rau xanh, bí đỏ hộp 200g (từ 6 tháng)

8Tránh sữa và mật ong

Đối với trẻ dưới một tuổi, mẹ không được cho mật ong vào sữa cho trẻ dùng, điều này có thể khiến bé bị ngộ độc do hệ thống miễn dịch của bé vẫn còn đang phát triển. Bên cạnh đó, hệ tiêu hóa của trẻ dưới một tuổi còn non nớt, nên khi uống sữa có thể bị khó tiêu. Vì thế, ba mẹ nên đợi đến khi bé được một tuổi hãy cho bé uống sữa bò, sữa tươi.

Mật ong ruồi nguyên chất Xuân Nguyên 160 ml

9Tránh ép trẻ ăn

Dấu hiệu cho thấy trẻ không muốn ăn nữa là nhè thức ăn vào muỗng, quay đầu đi nơi khác, bặm môi thật chặt hay khóc ré lên. Khi đó, mẹ không nên ép trẻ ăn tiếp mà nên dừng lại và đợi cho đến khi trẻ đói và muốn tiếp tục bữa ăn. Trong lần đầu ăn dặm, trẻ có thể tỏ ra không thích vì chưa thích nghi với loại thực phẩm đó. Mẹ hãy kiên nhẫn thử lại lần sau nhé.

Tránh ép trẻ ăn

10Liều lượng ăn phù hợp với thể trạng của bé

Khi bắt đầu cho bé ăn dặm, ba mẹ cho bé ăn từ ít đến nhiều, cụ thể là từ vài muỗng bột/ngày tăng dần đến nửa chén rồi đến 1 chén/ngày. Từ một lần bột/ngày lúc bé 4 - 5 tháng tuổi đến 2 lần bột/ ngày lúc bé 6 - 7 tháng tuổi.

Nên cho bé ăn từ loãng như nước cơm rồi sệt dần, sau đó sẽ là bột đặc. Đồng thời cho bé ăn từ đơn giản đến phức tạp. Đầu tiên pha bột gạo với nước rau, từ từ thêm nước thịt, rồi thêm dầu ăn và sau đó ăn luôn cả xác rau, thịt.

Liều lượng và ăn phù hợp với thể trạng của bé

11Làm quen với bãi chiến trường khi bé ăn dặm

Thời điểm bé tự học cách ăn, bạn nên đeo yếm cho bé, đặt chén ăn dặm hoặc khay nhựa trên ghế cao để bé ngồi ăn dặm dễ dàng. Phía dưới ghế có thể đặt một tấm thảm để hứng thức ăn vương vãi và cho bé ăn mặc phù hợp. Ba mẹ cũng cần kiên nhẫn để đồng hành cùng con trong giai đoạn này nhé.

Yếm ăn cho bé silicone Marcus & Marcus - Lola - MNMBB01-GF - Màu vàng (từ 6 tháng)

12Hãy cho bé ăn bằng tay khi bé sẵn sàng

Thời điểm 9 tháng tuổi, bé đã có thể ăn bằng tay và chọn những miếng đồ ăn nhỏ mềm để ăn. Dù vậy, thời gian đầu bạn vẫn phải dùng muỗng múc thức ăn cho bé và cho bé uống sữa bột hoặc sữa mẹ.

Một số thức ăn bé có thể ăn bằng tay như chuối chín, cà rốt, phô mai, mì nấu chín, ngũ cốc khô và trứng. Bạn không nên cho bé ăn thực phẩm cứng và khó nuốt như kẹo cứng, khoai tây chiên, rau sống, nho hoặc nho khô, pho mát cứng và cả xúc xích để tránh tình trạng bé bị nghẹt thở.

Phô mai Con Bò Cười Le Cube vị sữa gói 15 viên 78g (từ 1 tuổi)

13Theo dõi sức khỏe của bé trong lần đầu ăn dặm

Lần đầu ăn dặm của bé rất quan trọng nên ba mẹ cần lựa chọn thời điểm thích hợp, theo dõi các dấu hiệu khi bắt đầu ăn dặm như vấn đề về tiêu hóa, sức khỏe của trẻ. Cụ thể là dấu hiệu dị ứng với thức ăn, trẻ bị nổi ban đỏ trên mặt hoặc hậu môn, nôn, trớ thức ăn ra ngoài, đầy hơi, chướng bụng.

Ngoài ra, một số trẻ sẽ gặp vấn đề về hệ tiêu hóa như trẻ đi đại tiện phân lỏng, nhiều nước, có nhầy hoặc mùi khó chịu. Nếu nhận thấy các dấu hiệu trên, ba mẹ nên đổi loại thức ăn dặm chứa vitamin và khoáng chất tốt cho tiêu hóa của trẻ.

14Không ngậm thìa của bé khi cho con ăn

Khi cho bé ăn, tốt nhất bạn không nên cho thìa của bé vào miệng mình, trừ khi thức ăn bắt buộc phải nếm trước. Nếu làm như vậy, bạn sẽ là nguồn truyền bệnh sâu răng cho bé, đây cũng là sai lầm khi cho bé ăn phổ biến của cha mẹ Việt Nam.

Ngậm thìa của bé khi cho con ăn

15Không được nêm thêm gia vị cho con

Một số bố mẹ nghĩ rằng thêm một ít gia vị vào thức ăn sẽ giúp trẻ ăn ngon miệng hơn, nhưng thực tế đây lại là điều không tốt. Bởi giai đoạn này thận của trẻ chưa được hoàn thiện và tương đối non yếu, nếu cho trẻ ăn đồ ăn mặn sẽ khiến cơ thể trẻ gặp phải nhiều nguy cơ bệnh tật.

Lốc 6 hũ dinh dưỡng ăn dặm cháo sữa Hoff vị phô mai, yến mạch 55g (từ 6 tháng)

16Không nấu cháo với xương thịt hầm

Dường như đây là sai lầm thường gặp nhất, nhiều bà mẹ cho rằng ăn cháo hầm với xương, thịt thì con mình sẽ cứng xương. Nhưng điều này trên thực tế không đúng, thành phần trong nước xương và thịt hầm chứa khá nhiều dưỡng chất, đặc biệt là nitơ và protid. 

Nitơ sẽ làm cho nước có mùi vị thơm ngon, còn protid, chất cần thiết cho trẻ, vẫn còn ở trong xác thịt. Cả hai chất này đều khó hòa tan trong nước, mẹ nên cho bé ăn luôn cả nước lẫn xác thịt.

Không nấu cháo với xương thịt hầm

17 Không cho ăn quá nhiều chất bổ dưỡng

Lượng đạm cần thiết mỗi ngày dành cho trẻ là 4 - 4,5g/kg thể trọng (với trẻ 1 tuổi, mỗi ngày dùng tối đa 1 lạng thịt), lượng dầu mỡ thì tương tự. Trong đó, 50% là mỡ thực vật, còn lượng bột phải cao gấp 4 lần.

Giai đoạn này, hệ tiêu hóa của trẻ còn khá non yếu, nếu bố mẹ không biết cách bổ sung dinh dưỡng sẽ gây tiêu chảy, kéo theo suy dinh dưỡng và còi xương. Vì vậy, các mẹ bỉm tránh cho bé ăn quá nhiều dưỡng chất ở thời điểm này mà hãy cho trẻ ăn dặm ở mức vừa đủ.

Cho trẻ ăn với liều lượng vừa phải

18Không cho bé ăn cơm sớm

Giai đoạn bé bắt đầu ăn dặm, bé chỉ có vài cái răng cửa (dùng để cắn chứ không để nhai). Việc cho trẻ ăn cơm sớm ở thời điểm này, trẻ chỉ biết nuốt chửng thức ăn chứ không nhai, điều này làm cho thức ăn khó tiêu hóa và chậm hấp thu, khiến bé chậm tăng cân. Thay vì thế, mẹ có thể lựa chọn các thức ăn mềm cho trẻ dùng như: Cháo, phở, bún,...

Cháo tươi SG Food Baby vị cá hồi, cải bó xôi gói 240g (từ 10 tháng)

19Cung cấp đa dạng chất dinh dưỡng cho con

Với các bé nhỏ, đặc biệt là bé chậm tăng cân, mẹ bỉm nên chú ý cung cấp dinh dưỡng cho trẻ bằng cách cho trẻ dùng sữa mẹ, sữa công thức, thịt, cá, trứng,... Để trẻ đạt mức phát triển vượt trội và toàn diện nhất.

Ngoài ra, mẹ nên lựa chọn thêm các thực phẩm giàu dưỡng chất vào thực đơn ăn dặm của trẻ. Chẳng hạn như các loại rau củ quả, các loại hải sản,... Tuy nhiên cần lưu ý chế biến cẩn thận, phù hợp với khả năng tiêu hóa của trẻ, có thể mang đi xay nhuyễn, nấu súp,...

Cung cấp đa dạng chất dinh dưỡng cho con

20Chọn thực phẩm sạch, vệ sinh đồ dùng trước khi nấu cho con

Tiêu chí đầu tiên khi lựa chọn thực phẩm ăn dặm cho trẻ là phải sạch và có nguồn gốc an toàn. Thêm vào đó, mẹ cần đảm bảo đồ dùng nấu ăn cho bé phải được vệ sinh trước và sau khi dùng. 

Vệ sinh dụng cụ nấu ăn

21Bổ sung thêm thực phẩm chức năng cho con

Để trẻ phát triển khỏe mạnh và toàn diện nhất, ngoài việc lên thực đơn ăn dặm với đầy đủ dưỡng chất thì mẹ cần bổ sung thêm một số thực phẩm chức năng cho con. Bố mẹ nên bổ sung cho trẻ các sản phẩm hỗ trợ có chứa lysine, các vi khoáng chất thiết yếu như kẽm, crom, vitamin B,... để đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dưỡng chất ở trẻ.

Đồng thời, dưỡng chất thiết yếu này còn hỗ trợ cho bé phát triển một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, tăng cường khả năng hấp thu dưỡng chất. Từ đó giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, giúp trẻ ăn ngon miệng.

Siro BioAmicus Complete hỗ trợ cải thiện hệ vi sinh đường ruột 10 ml (từ 0 tháng)

22Các câu hỏi thường gặp khi cho bé ăn dặm

22.1. Nên cho bé ăn dặm món gì đầu tiên?

Trong bữa ăn dặm đầu tiên, mẹ nên cho trẻ bắt đầu làm quen với bột ngọt, bột rau củ, hoa quả vì vị các thực phẩm này gần giống sữa mẹ. Tiếp theo là cho bé ăn bột thịt, hải sản.

22.2. Có nên cho trẻ bú sau khi ăn dặm?

Sau khi hệ tiêu hóa của trẻ đã được ổn định, mẹ có thể cho trẻ bú sữa sau khi ăn dặm để đảm bảo cung cấp đủ lượng sữa mà không làm ảnh hưởng đến bữa ăn. Điều này cũng làm kích thích sự thèm ăn và tạo được phản xạ ăn uống theo nhu cầu của con.

Bột ăn dặm Vinamilk RiDielac Gold heo, cà rốt hộp 200g (7 - 24 tháng)

Trong bài viết trên, AVAKids đã gửi đến ba mẹ 21 lưu ý khi cho bé ăn dặm lần đầu để bé phát triển khỏe mạnh, mong bạn sẽ thêm kiến thức trong quá trình chăm sóc bé yêu. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy truy cập website avakids.com hoặc liên hệ ngay đến hotline 1900.866.874 (8:00 - 21:30) để được hỗ trợ một cách nhanh nhất nhé!